Hoe krijgt u het recht op een tekening of model?
U kunt een tekening of model als volgt beschermen:
Bescherming in de Benelux
Het recht op een tekening of model ontstaat door als eerste een depot te verrichten bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE). Voor het deponeren moeten de vereiste formulieren worden ingevuld en de vastgestelde rechten worden betaald. De formulieren zijn te vinden op de website van het BBIE.
Bescherming in de EU
Bescherming buiten de Benelux is ook mogelijk. Bescherming binnen de EU krijgt u bij het Office for Harmonization in the Internal Market (OHIM) in Alicante (Spanje).
Internationale bescherming
Internationale bescherming (in de landen die bij het betreffende verdrag zijn aangesloten) krijgt u via de World Intellectual Property Organization (WIPO) in Genève (Zwitserland). Vanwege de ingewikkelde eisen is het aan te bevelen om dit door een modellengemachtigde te laten doen. Deze adviseert over modellenbescherming en verzorgt de deponering. Meer informatie: Benelux Vereniging voor Merken- en Modellenrecht (BMM).
Voorwaarden voor bescherming:
1. Het moet nieuw zijn en een eigen karakter hebben
Een tekening of model is nieuw als er geen eerder voorwerp met hetzelfde uiterlijk (of met minimale verschillen) bekend is binnen de betreffende branche in de EER (de EU-landen plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein). Een tekening of model heeft een eigen karakter als de algemene indruk ervan verschilt van het bestaande erfgoed op het gebied van de vormgeving. De eisen van nieuwheid en eigen karakter overlappen elkaar vaak. Als een ontwerper zijn tekening of model op de markt brengt, of laat zien op een tentoonstelling voordat het is gedeponeerd, dan kan hij daarna geen modelrecht meer krijgen. Uitzondering is de termijn van respijt: als het depot binnen 12 maanden na de eerste openbaarmaking wordt ingediend, dan is er geen schade aan de nieuwheid en het eigen karakter.
2. De kenmerken moeten voldoende blijken uit het depot
Een model is alleen beschermd als de kenmerkende eigenschappen van de tekening of het model duidelijk blijken uit het depot. Er moet tenminste één afbeelding bijgevoegd zijn die het model volledig weergeeft. Vaak is het aan te bevelen om meer afbeeldingen in te dienen of een gedetailleerde beschrijving op te nemen in het depot.
3. Niet in strijd met de openbare orde/ goede zeden
Een depot kan worden geweigerd omdat het in strijd is met de openbare orde of de goede zeden, bijvoorbeeld omdat de tekening of het model aanstootgevend is. Het BBIE schort in dat geval de publicatie op. Als de indiener zijn depot vervolgens niet zelf intrekt, verzoekt het BBIE het Openbaar Ministerie om een vordering tot nietigverklaring in te stellen.
Uitzonderingen:
Als de tekening of het model is gedeponeerd zonder dat aan de voorwaarden is voldaan, dan is er geen modelrecht. Het depot wordt niet inhoudelijk beoordeeld door het BBIE. Het kan dus voorkomen dat een gedeponeerd model geen bescherming geniet. Depothouders krijgen pas zekerheid als het modelrecht wordt getoetst tijdens een rechtszaak. Degene die het een model als eerste deponeert, heeft in principe het modelrecht. Er zijn echter enkele uitzonderingen op deze regel. Als de tekening of het model:
- is ontworpen door een werknemer in de uitoefening van zijn functie, dan is de werkgever de rechthebbende;
- in opdracht is ontworpen, dan wordt de opdrachtgever als ontwerper beschouwd, tenzij iets anders is afgesproken. De opdracht moet dan wel zijn gegeven met de bedoeling het product op de markt te brengen. Bij een ontwerp van een voorwerp voor een particulier, blijft de ontwerper de rechthebbende. Omdat het niet altijd duidelijk is wie een model mag deponeren, is het raadzaam dat de partijen schriftelijke afspraken maken.
- door iemand is ontworpen en zonder diens toestemming door een derde is gedeponeerd, dan kan de ontwerper het depot binnen vijf jaar opeisen, gerekend vanaf de datum van publicatie in het Benelux Modellenblad.
Inschrijving en publicatie
Het depot wordt gevolgd door inschrijving en publicatie in het Benelux Tekeningen of Modellenblad. De publicatie kan maximaal één jaar worden uitgesteld. De maker van het model kan de introductie van zijn product dan zonder publiciteit voorbereiden. Als bij samenloop van depots het eerste depot niet wordt gevolgd door publicatie, krijgt het latere depot de rang van eerste depot.
Kosten
Aan een depot zijn kosten verbonden. Als u gebruik maakt van een modellengemachtigde, dan komen deze kosten erbij. Bij verlenging van een depot worden opnieuw kosten in rekening gebracht. Op de website van het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) staan de prijzen van deponering.