Huwelijksvermogensrecht
Als een ondernemer trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, dan worden alle bezittingen en schulden gemeenschappelijk ('gemeenschap van goederen'). Dit kan vervelende gevolgen hebben, bijvoorbeeld bij faillissement. Bij de eenmanszaak en vof is er geen onderscheid tussen privé- en ondernemingsvermogen. Alle bezittingen en schulden van het bedrijf horen bij de wettelijke gemeenschap. Schuldeisers van het bedrijf kunnen zich op privé-vermogen verhalen. Bij een eenmanszaak kunnen privé-crediteuren ook aanspraak maken op bedrijfsbezittingen.
Huwelijksvoorwaarden
Om te voorkomen dat er een gemeenschap van goederen ontstaat, kunt u huwelijksvoorwaarden opstellen. Als u de gemeenschap van goederen uitsluit, dan zijn de schulden van uw beroep of bedrijf niet te verhalen op uw partner. Er zijn verschillende huwelijksvoorwaarden. Hiermee regelt u onder meer de verdeling van de kosten van de huishouding, het eigendom van bezittingen en de verdeling van pensioenrechten.
Omzetten wettelijke gemeenschap
U kunt ook op een later tijdstip nog van de wettelijke gemeenschap afstappen door huwelijksvoorwaarden op te laten stellen door een notaris. Het huwelijk moet dan minimaal 1 jaar hebben geduurd en er moeten redelijke gronden voor de omzetting zijn. Bijvoorbeeld omdat u een bedrijf wilt starten en uw echtgenoot wilt beschermen tegen zakelijke schuldeisers. De rechter moet de omzetting goedkeuren. De rechter keurt de omzetting af als er gevaar bestaat voor benadeling van schuldeisers.
Man/vrouw vof
Als gehuwde partners samen een vof hebben, dan bieden huwelijksvoorwaarden nauwelijks bescherming. Beide vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de zakelijke vorderingen van het bedrijf. Schuldeisers kunnen zich op het vermogen van beide partners verhalen.
Huwelijksvoorwaarden opheffen
Als een ondernemer op leeftijd is en zijn bedrijf heeft verkocht of gestaakt, dan kan het raadzaam zijn de huwelijksvoorwaarden om te zetten naar een wettelijke gemeenschap van goederen. Hierdoor vloeien beide vermogens samen en vererft bij overlijden slechts de helft van het vermogen naar de partner en kinderen. De andere helft is dan al van de partner. Het te betalen successierecht wordt hierdoor aanzienlijk minder.
Uitspraak Hoge Raad over de aantastbaarheid van huwelijksvoorwaarden
De Hoge Raad heeft in 2004 een belangrijke uitspraak gedaan over de aantastbaarheid van huwelijksvoorwaarden. Als er in huwelijksvoorwaarden is bepaald dat er een jaarlijkse afrekening van inkomsten moet plaatsvinden tussen echtgenoten, dan moet dit ook werkelijk gebeuren. In dit specifieke geval waren er huwelijkse voorwaarden, maar oordeelde de Hoge Raad dat er bij de echtscheiding toch afgerekend mocht worden op basis van gemeenschap van goederen. Het echtpaar had niet jaarlijks afgerekend en de financiën niet gescheiden gehouden. Ondanks de huwelijksvoorwaarden, leefden ze alsof ze in gemeenschap van goederen waren gehuwd. Dit kan betekenen dat een ondernemer bij echtscheiding of faillissement, ondanks het afgescheiden vermogen, toch een fors deel uit het ondernemingsvermogen moet bijdragen aan de echtgenoot. Een onderneming kan daardoor gevaar lopen.
Toekomstige verandering huwelijksvermogensrecht
Op dit moment ligt er een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer voor de wijziging van het huwelijksvermogensrecht. Een van de belangrijkste wijzigingen is dat goederen die de echtgenoten al voor het huwelijk hadden, blijven behoren tot het privé-vermogen. Dit is in tegenstelling tot de huidige regeling. Als aanstaande echtgenoten willen dat goederen die zij voor hun huwelijk hadden gemeenschappelijk worden, dan moet dit door huwelijkse voorwaarden worden geregeld. Daarnaast blijven ook goederen tot het privé-vermogen horen die door schenking of vererving worden verkregen. Deze wijziging gaat gelden voor huwelijken die zijn gesloten na het in werking treden van het wetsvoorstel. Status wetsvoorstel: aangenomen door de Tweede Kamer en in afwachting stemming Eerste Kamer.