De coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij

De coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij zijn bijzondere verenigingen. Een coöperatie komt op voor de materiële belangen van de leden, door overeenkomsten met ze af te sluiten. De winst mag worden uitgekeerd aan de leden. Een onderlinge waarborgmaatschappij is een vereniging van ondernemers die zich bezig houden met verzekeren. De vereniging sluit verzekeringsovereenkomsten af met met de leden, in het verzekeringsbedrijf dat de vereniging uitoefent. Voor deze rechtsvorm gelden vrijwel dezelfde regels als voor een coöperatie.

Coöperatie
Er zijn 3 soorten coöperaties:

1. Bedrijfscoöperatie. De leden oefenen het bedrijf uit en de coöperatie zorgt voor de inkoop, verkoop en/of bepaalde diensten.
2. Consumentencoöperatie. De leden kopen goederen van de coöperatie, die deze voor de leden gezamenlijk heeft ingekocht;
3. Producten- of dienstencoöperatie. De leden zijn tegelijkertijd werknemer van de coöperatie;
   

Oprichting coöperatie
Een coöperatie wordt opgericht door minimaal 2 personen. De oprichting gaat bij notariële akte. De coöperatie moet worden ingeschreven in het Handelsregister. Iedere coöperatie moet elk jaar de jaarstukken opstellen en openbaarmaken.

Aansprakelijkheid coöperatie 
De coöperatie is een rechtspersoon en dus zelf aansprakelijk voor de handelingen. De leden van de coöperatie zijn bij ontbinding ieder voor een gelijk deel aansprakelijk voor de tekorten van de coöperatie. De aansprakelijkheid van de leden kan in de statuten worden beperkt of uitgesloten. Bij een 'coöperatie met beperkte aansprakelijkheid' (BA) is de aansprakelijkheid beperkt. Bij de 'coöperatie met uitgesloten aansprakelijkheid' (UA) is er geen verhaalsrecht op de leden. Ook kunnen de statuten de verdeling van de aansprakelijkheid over de leden anders regelen. Voor bestuurders van coöperaties gelden de regels van de anti-misbruikwetgeving (zie bij de bv).

Belastingen
Over de winsten van de coöperatie moet vennootschapsbelasting worden afgedragen. Leden die ook werknemer van de coöperatie zijn vallen onder de loonheffing.

Sociale zekerheid
Een lid/bestuurder van een coöperatie met werknemerszelfbestuur is in 'fictieve dienstbetrekking'. Als de coöperatie uit meer dan twee personen bestaat geldt een verzekeringsplicht voor de WW en WIA. Meer informatie: de Belastingdienst.

Continuïteit
De continuïteit van de coöperatie is gewaarborgd door haar rechtspersoonlijkheid. Het in- en uittreden van leden is geregeld in de statuten.