Startsituaties

Een bedrijf starten met schulden, kan dat?

Je wilt dolgraag een eigen bedrijf beginnen, maar zit met een probleem: je hebt schulden. Betekent die BKR-registratie of studieschuld einde ondernemersdroom? Niet per se. Met bijvoorbeeld financiële steun van je gemeente, lenen bij een kredietbank en coaching door een schuldhulpverlener kun jij nu of in de toekomst toch ondernemer worden.

Bijna iedereen in Nederland heeft wel een studieschuld, hypotheek of abonnement met een telefoon op afbetaling. Zolang je de maandelijkse aflossing kunt opbrengen, is zo’n schuld geen probleem. Onderzoek van het CBS laat zien dat 650.000 Nederlandse huishoudens te maken hebben met problematische schulden. Dat is het geval als je je schulden niet kunt afbetalen. Door hoge rentes lopen schulden dan vaak snel op. Met problematische schulden is een bedrijf starten moeilijk.

Een bedrijf beginnen gaat vaak samen met aanloopkosten en investeringen. Reguliere banken staan niet te springen om je geld te lenen, want geld lenen aan iemand met schulden is een risico. In de meeste gevallen is het oplossen van je schulden stap 1 in je ondernemerscarrière.

Dit zijn je mogelijkheden om een bedrijf te starten als je in de schulden zit:

Hulp van de gemeente

Als je geen inkomen en geen eigen geld hebt om een bedrijf te starten, kun je hulp en financiële steun zoeken bij je gemeente. Deze hulp is geregeld in het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). “Problematische schulden staan hierbij wel in de weg”, zegt Hans Heyer, adviseur zelfstandigen bij de gemeente Groningen. “Als je in de laatste maanden van een schuldsanering zit, willen we nog wel eens beginnen met de voorbereiding naar de Bbz. Maar uitgangspunt is dat je problematische schulden oplost voordat je een beroep kunt doen op de Bbz.”

Schuldhulpverlening van je gemeente

Zoek je hulp bij de gemeente, dan krijg je een hulpverlener toegewezen die probeert afspraken te maken met je schuldeisers. Dit noem je een ‘minnelijk traject’. Als het niet lukt om tot een betalingsregeling te komen, kan de gemeente ervoor kiezen jouw schulden af te betalen. Je krijgt dan een zogenoemd saneringskrediet van de gemeentelijke kredietbank: een lening die je binnen 3 jaar moet terugbetalen. Voordeel van zo’n saneringskrediet is dat je dit afbetaalt naar afloscapaciteit. Er wordt dus gekeken naar hoeveel jij kunt afbetalen. Vaak gaat dit samen met inkomensbeheer, waarbij jouw inkomsten op de rekening van de kredietbank worden gestort. De bank betaalt hiervan vervolgens je vaste lasten.

Schuldenvrij? Doe een beroep op de Bbz

Voor startende ondernemers die hun schulden hebben weggewerkt, al dan niet met hulp van een hulpverlener, bieden gemeenten een voorbereidingstraject. Heyer: “Je krijgt dan professionele hulp bij de start van je onderneming. Zoals het maken van een ondernemingsplan en marktonderzoek.” Tijdens dit traject blijf je je uitkering ontvangen en vervalt je sollicitatieplicht.

Een ondernemingsplan is nodig om een beroep te doen op de Bbz. Dit plan moet laten zien dat je bedrijf levensvatbaar is. De gemeente schakelt meestal een adviesbureau in om het ondernemingsplan te beoordelen.

Vanuit de Bbz kun je maximaal 36 maanden een aanvulling krijgen op je inkomen. De gemeente bepaalt hoe hoog de aanvulling is en hoe lang je hem krijgt. Ook is het mogelijk om een bedrag van maximaal 37.817 euro (2021) te lenen voor het opstarten van je bedrijf. De voorwaarden hangen af van je situatie. Je kunt hiernaar informeren bij de gemeente. Heyer waarschuwt: “Dit is bedrijfskapitaal. Je kunt een lening van de gemeente niet gebruiken voor het herfinancieren van een andere schuld.”

Zelf hulp zoeken

Voor hulp bij het oplossen van je schulden kun je ook aankloppen bij een schuldhulpverlener, zoals Jeannette Meersma van Kram & Meersma. Zij ziet regelmatig klanten met ondernemersplannen. “Ambitieuze jongeren met een studieschuld of een verleden met dure telefoons en mensen met een schuld die als zzp’er aan de slag willen,” noemt ze als voorbeeld.

Meersma maakt als eerste een overzicht van alle schulden. Welke kun je wel of niet wegwerken? En op welke termijn? Meersma: “Schulden kunnen we saneren. We treffen dan een betalingsregeling met schuldeisers, zoals de Belastingdienst.” Als schuldeisers zonder goede reden niet willen meewerken aan zo’n regeling, kan de rechtbank ze daartoe dwingen. Dit noem je een dwangakkoord.

Coaching voor ondernemers

Behalve bij het oplossen van schulden, kan een schuldhulpverlener je ook coachen bij het starten van je bedrijf. Meersma: “Wij kijken altijd naar een begroting, een overzicht van je inkomsten en uitgaven. Heb je schulden? Heeft je bedrijf wel een goed verdienmodel? Dan coachen we je in hoe je je financiën het beste kunt aanpakken.”

Volgens Meersma betekenen schulden niet direct dat je je ondernemersplannen moet uitstellen. “Het BKR laat jouw betaalgedrag zien. Als jij je aan de betaalafspraken houdt, kan dat ook positief werken.” En bij sommige banken kun je geen zakelijke rekening openen als je schulden hebt. “Maar ook op je privérekening kun je zakelijke transacties doen”, aldus de schuldhulpverlener.

Voor bepaalde zakelijke diensten, zoals iDEAL, heb je overigens wel een zakelijke rekening nodig. Krijg je een afwijzing van jouw bank? Probeer het dan nog eens bij een andere. Niet alle banken kijken bij de aanvraag voor een zakelijke rekening zonder krediet naar je BKR-status.

Een overzicht van schuldhulpverleners vind je op de site van de NVVK, de branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren.

Financiering aanvragen

Voor de financiering van je bedrijfsplannen kun je als je schulden hebt meestal niet bij een reguliere bank terecht. Er zijn wel andere manieren om aan financiering te komen. Denk aan crowdfunding of geld lenen bij vrienden. Ook komen veel starters bij Qredits uit. “Ook de starters met een smetje, zoals schulden uit het verleden”, vertelt operationeel directeur Roy Spit. Dat verrast hem niet: “Wij komen dat best vaak tegen. Voor banken is het te risicovol om deze ondernemers geld te lenen. Het gaat vaak om relatief kleine bedragen en het kost banken teveel tijd om de aanvragen te beoordelen, dat is niet rendabel. Een faillissement is in Nederland al helemaal een no go. Voor reguliere banken tenminste.”

Tweede kans

Qredits is een stichting en heeft geen winstoogmerk. De stichting werkt samen met verschillende banken en het Ministerie van Economische en Sociale Zaken.“Het is onze taak om mensen een tweede kans te geven”, verklaart Spit. Dat betekent niet dat je bij Qredits zomaar financiering voor je bedrijf lospeutert: “Onze adviseurs beoordelen alle aanvragen. Tijdens de coronacrisis doen we veel via videobellen, maar bij risicovolle aanvragen gaan we altijd even op de bedrijfslocatie kijken.”

Ben je ooit failliet gegaan? Dan kijkt de adviseur nauwkeurig naar het faillissementsverslag. “Is er sprake geweest van ernstige nalatigheid of fraude? Valt jou iets te verwijten? We willen weten hoe je het faillissement hebt afgewikkeld en wat je gaat doen om dit een tweede keer te voorkomen. In sommige situaties kon de ondernemer er niks aan doen. Dan pakken we zo’n aanvraag gewoon op en kijken we of het mogelijk is om een lening te verstrekken.”

Lenen bij de kredietbank

Als je een lening nodig hebt om je bedrijf te starten, kun je ook terecht bij een kredietbank die is aangesloten bij Sociale Banken Nederland. Deze banken werken samen met gemeenten en zijn gericht op hulp bij financiële problemen. Of je daadwerkelijk een lening krijgt, hangt af van jouw situatie.

Wees eerlijk over je schulden

Het belangrijkste advies van Spit aan startende ondernemers met schulden: “Wees eerlijk over je schulden. Je kunt nog zo’n mooi plan indienen, maar als je niets zegt over je schulden dan sta je gelijk met 1-0 achter.” Hij merkt dat ondernemers vaak denken dat zij kunnen verdoezelen dat er iets gespeeld heeft. “Maar wij zien alles.” Pak het als volgt aan: “Doe zelf onderzoek: vraag bij het BKR op wat er privé geregistreerd staat. Hoe fijn is het als wij een ondernemingsplan krijgen met als bijlage een BKR-uitdraai en een toelichting daarop. Verklaar waarom die schulden er zijn en laat zien wat je hebt gedaan om ze op te lossen. Bel je schuldeisers op en spreek alvast een betalingsregeling af.”

Behalve een strenge beoordeling van de financieringsaanvragen, helpt Qredits ondernemers voorkomen dat zij opnieuw in de schulden komen. Spit: “We hebben hier onderzoek naar gedaan en wat blijkt: mensen die de Wsnp succesvol hebben afgerond, komen vaker opnieuw in de problemen.” Daarom werkt de stichting samen met 650 coaches die ondernemers tot 1 jaar na het starten begeleiden. “Voor starters met een Wsnp-verleden is zo’n coach min of meer verplicht.”

Bekijk ook eens de menukaart bedrijf starten. Daarin lees je de belangrijskte stappen die je moet nemen als je voor jezelf begint.

Jeanine  Hoekstra

Als je een bedrijf start, komt er veel op je af. Daar help ik je graag bij. Of je nu nog plannen smeedt voor een eigen bedrijf of al een paar maanden op weg bent, ik voorzie je van tips & tricks waarmee je verder komt.

InspiratiePage