Financiering & geldzaken

Niet alles is voor Bassie: aandelen voor je personeel

Medewerkers financieel laten deelnemen in je bedrijf. Moet je dat willen? “Ja”, zegt Pascale Nieuwland-Jansen, directeur van de Stichting Nederlands Participatie Instituut (SNPI). Aan financiële werknemersparticipatie zitten voordelen voor werkgever en medewerkers, maar ook risico’s. Hoe zit dat?

Via financiële werknemersparticipatie kunnen medewerkers deelnemen in het kapitaal van een onderneming. In een lichte vorm, zoals een bonus of ‘echt’ waarbij ze aandelen kopen. Welke vormen zijn er? Wat zijn de voor- en nadelen? Welke risico’s zijn er voor ondernemers en voor medewerkers? Deze vragen beantwoordt Nieuwland. Ook gaat ze in op succesfactoren en hoe je start met financiële participatie.

Vormen van participatie

Nieuwland legt de vormen van financiële medewerkersparticipatie uit: “De meest lichte vorm is winstdeling. Varianten zijn bonussen of een SAR, Stock of Shares Appreciation Right, een virtueel aandeel. Deze winstdelingsregelingen volgen de aandelenkoers van een onderneming. Het bedrijf keert een deel van de winst uit aan medewerkers. Sommigen noemen dat arbeidsvoorwaarden en geen echte financiële participatie. Daarnaast heb je de echte vormen: gewone aandelen, certificaten van aandelen, stemrechtloze aandelen en varianten daarvan.”

Brede regeling

Het aantal bedrijven dat financiële participatie toepast, staat niet in statistieken, stelt Nieuwland. KVK houdt het niet apart bij. “Er is wel registratie van Stichting Administratiekantoren (STAK’s), maar dat vertekent, want die registreren ook voor familiebedrijven en voor overdracht van certificaten aan kinderen. De laatste cijfers zijn van een onderzoek in 2008. Daaruit blijkt dat 4% van alle bedrijven een brede, voor alle medewerkers toegankelijke, regeling toepaste. Ik denk dat het nu meer is.” Nieuwland ziet een duidelijke verschuiving van alleen managers die kunnen deelnemen naar een brede regeling. Vooral in bedrijven waar mensen het kapitaal zijn. “Dat zie je ook bij winstdeling. Voorheen had je meer individuele bonussen, nu meer regelingen voor alle medewerkers.”

Voordelen voor de ondernemer

Kansen voor klein mkb

Participatie van medewerkers vormt een aanvulling op de arbeidsvoorwaarden van een bedrijf. Als je als mkb’er dit toepast, val je op. “Een kleine organisatie moet concurreren met grote organisaties wat betreft arbeidsvoorwaarden, cultuur, verantwoordelijkheid en salaris”, zo betoogt Nieuwland. “Veel mensen willen graag als zelfstandige of zzp’er werken, maar het liefst ook in een collectief. Als je in een kleine onderneming iedereen mede-eigenaar maakt, creëer je een hele sterke kleine organisatie. Je biedt meer dan een bedrijf waar de arbeidsvoorwaarden alleen bestaan uit een salaris.”

Bedrijfsoverdracht

Een andere toepassing van financiële medewerkersparticipatie komt voor bij bedrijfsoverdracht. “Stel dat er 1 of 2 directeur-grootaandeelhouders (DGA) zijn die met pensioen willen. Voor een kleine organisatie kan het moeilijk zijn om een koper te vinden. Een DGA kan dan lastig stoppen. Een mogelijkheid is dat medewerkers over een periode van 5 tot 10 jaar het bedrijf overnemen. Dat biedt kleine bedrijven continuïteit.”

Eigen vermogen versterken

Via financiële participatie kun je ook het eigen vermogen van een onderneming versterken. “Bij de start van de participatieregeling kan de onderneming nieuwe aandelen uitgeven”, geeft Nieuwland aan. “Je laat dan medewerkers aandelen kopen. Het geld van de nieuwe aandelen komt in het eigen vermogen van de onderneming. Daardoor ben je minder afhankelijk van banken en heb je meer liquiditeit.” Het bedrijf kan dan extra investeringen doen of de kapitaalpositie versterken.

Voordelen voor werknemers

Werknemersparticipatie heeft ook voordelen voor werknemers. “Allereerst krijg je als werknemer waardering. De ondernemer realiseert zich dat de mensen het belangrijkste onderdeel zijn van zijn bedrijf. Die maken het succes. Daar krijgen ze met financiële participatie wat voor terug. Als je met elkaar een deel van het bedrijf mag kopen, is dat een bewuste keuze van een werkgever. Ondernemingen zijn niet verplicht om medewerkers financieel te laten deelnemen. Je kunt ook zeggen: alles is voor Bassie.”

Een tweede voordeel is vermogensopbouw als je als medewerker aandelen bezit. “Blijf je het met elkaar goed doen, dan kun je een aandeel in waarde laten stijgen. Als het aandeel niet in waarde stijgt, kun je ervoor zorgen dat je elk jaar dividend uitkeert. Je bouwt zo extra vermogen op. Als je met elkaar aandelen verdeelt, ben je samen verantwoordelijk voor het bedrijf.” Een derde voordeel voor medewerkers is dat zij extra informatie over het bedrijf hebben en de mogelijkheid om mee te praten en denken. Zij worden betrokken bij strategische plannen.

Risico’s

Aandelenbezit heeft ook risico’s. “Als het financieel niet goed gaat met het bedrijf, kunnen aandelen minder waard worden. Daar heeft de ondernemer én de medewerker met aandelen last van. Ook faillissement is een risico.” Nieuwland benadrukt dat je afspraken over aandelen moet vastleggen. Bijvoorbeeld als een werknemer weggaat of met pensioen. “Maak afspraken over hoe je aandelen overdraagt aan andere medewerkers of aan de ondernemer, zodat iedereen weet waar hij aan toe is.”

Pascale Nieuwland-Jansen
  • Pascale Nieuwland-JansenPascale Nieuwland-Jansen
  • MedewerkersparticipatieMedewerkersparticipatie
  • SNPISNPI

Pascale Nieuwland-Jansen

Directeur Stichting Nederlands Participatie Instituut

Nieuwland-Jansen is expert aandelenplannen en auteur van het boek 'Iedereen aandeelhouder'. Zij helpt bedrijven bij de oriëntatie, het ontwerpen en inrichten van alle vormen van financiële medewerkersparticipatie.

“Laat je bedrijf groeien door te delen”

Starten met werknemersparticipatie

Wil je financiële participatie invoeren? Nieuwland adviseert om eerst goed na te denken over het doel. “Het binden en boeien van mensen is nu heel belangrijk, want goede mensen zijn schaars. Veel bedrijven hebben die insteek. Ze willen een organisatie waarin iedereen kan meedelen via mede-eigenaarschap om betrokkenheid te formaliseren.”

Vraag jezelf af of werknemersparticipatie bij je stijl van ondernemen past. Je moet bereid zijn om niet alleen aandelen maar ook informatie te delen. “Je creëert meer transparantie in je organisatie. Wil en kun je dat? Je werknemers krijgen inzicht in alle financiën van je bedrijf en zijn bekend met de toekomstplannen. Dus ook wanneer je wilt stoppen. Is het antwoord ja, kijk dan naar een aandelen- of certificatenregeling.”

Voorbeelden en succesfactoren

Nieuwland ziet veel ingenieursbureaus, adviesorganisaties en ICT-bedrijven die financiële werknemersparticipatie met succes toepassen. Ze onderscheidt 4 succesfactoren:

  • Voldoende rendement, want iedereen legt geld in.
  • Een goed juridisch plan.
  • Een cultuur waarin samenwerken centraal staat, dus samen ondernemen en samen delen. En als het minder gaat, moet je samen bepalen wat je gaat doen.
  • Duidelijk HR-beleid, communicatiebeleid en transparantie.

Wisselend succes

Niet elke organisatie voert financiële participatie met succes in. Nieuwland legt uit: ”Sommige bedrijven hebben lang nodig om tot een samenwerkingscultuur te komen. Er zijn ook organisaties die het na verloop van tijd financieel minder doen, waar mensen zich voor behoorlijk wat geld hebben ingekocht. Zij kunnen dat geld er dan niet uit krijgen.” Je kunt je aandeel wel verkopen maar tegen een lage opbrengst.

Hulp vragen

Oriëntatie en een goede voorbereiding zijn belangrijk volgens Nieuwland. “Vraag mensen om hulp. Een vorm van medewerkersparticipatie opzetten lijkt eenvoudig zelf te doen, maar als je niet het hele spectrum aan keuzes kent, kies je misschien iets wat niet goed past. Je moet het zien als een verandertraject of organisatiemodel. Het is geen tool die je even in je organisatie plakt. Het gaat gemakkelijker bij een bedrijf met een platte organisatiestructuur en zelfsturing.”

Toekomst

Nieuwland verwacht dat de groei van medewerkersparticipatie in de vorm van aandelenregelingen doorgaat. “Vooral omdat goede mensen echt moeilijk te krijgen zijn. Je ziet bijvoorbeeld dat medewerkers die aandeelhouder zijn en dat op hun LinkedIn-profiel zetten, minder snel worden weggekaapt dan medewerkers die geen mede-eigenaar zijn.”

Heb je een vraag over financiering of geldzaken? Neem gratis contact op met de KVK Financieringsdesk: 0800 1014.
Bert Wams

Als KVK-adviseur Financiering & Geldzaken ben ik gespecialiseerd in alternatieve, niet bancaire financiering: crowdfunding, business angels, bootstrapping, kredietunies en overheidsregelingen. Ik deel trends via blogs en social media.

InspiratiePage
Financiering