Fraude

Herken en voorkom faillissementsfraude

In 2019 gingen 3.084 bedrijven failliet. In de meeste gevallen door financiële problemen. Maar soms is er sprake van opzet om handelspartners te misleiden en te benadelen. We noemen dit faillissementsfraude. Welke voorbeelden van faillissementsfraude zijn er en wat kan je doen als je (mogelijk) slachtoffer bent?

Signalen faillissement

Een faillissement komt zelden uit de lucht vallen. Heb je het vermoeden dat jouw klant in de financiële problemen zit? Probeer mogelijke signalen tijdig te herkennen. Een hoog personeelsverloop, ‘vluchtgedrag van de ondernemer’, onregelmatige bestellingen én betalingen zijn signalen die wijzen op financiële problemen van jouw klant en een mogelijk aanstaand faillissement.

Voorkom wanbetaling en onderneem tijdig stappen als je klant de factuur niet betaald.

Wat is faillissementsfraude?

Als een bedrijf failliet gaat, kan het zijn dat er fraude wordt gepleegd. Dit heet faillissementsfraude. Soms richt de fraudeur een bedrijf op en maakt daar met opzet schulden mee. Daarna laat hij de onderneming failliet gaan. Of de fraudeur neemt een bedrijf over met de intentie het failliet te laten gaan. Dit heet faillissement met voorbedachten rade.

In andere gevallen pleegt de eigenaar of bestuurder fraude als zijn onderneming failliet gaat. Hij benadeelt bewust de schuldeisers (verwijtbare benadeling). Bijvoorbeeld door bepaalde bezittingen of geld geheim te houden voor de mensen en bedrijven die nog geld van hem krijgen. Of de fraudeur misleidt schuldeisers, door goederen onder de marktprijs te verkopen en sommige schuldeisers voorrang te geven ten opzichte van andere schuldeisers (bedriegelijke bankbreuk).

Onderneem actie bij faillissementsfraude

Vermoed je dat jouw bedrijf slachtoffer is van faillissementsfraude? Maak er melding van bij de Fraudehelpdesk en neem contact op met de curator. De curator zal de faillissementsfraude melden bij het Centraal Meldpunt Faillissementsfraude.

Deel de informatie die je hebt over de failliete ondernemer die nog geld moet betalen (schuldenaar) met de curator. Hiermee beoordeelt de curator of er sprake is van wanbeleid door de schuldenaar. Als dit zo is zal de curator het gehele faillissementstekort van hem vorderen. De curator kan er ook voor kiezen transacties van de schuldenaar die nadelig zijn voor schuldeisers, terug te draaien.

De curator heeft de mogelijkheid om een bestuurder van een rechtspersoon persoonlijk aansprakelijk te stellen op grond van ‘kennelijk onbehoorlijk bestuur’. Hiermee wordt bedoeld dat geen redelijk denkende bestuurder in dezelfde branche in de gegeven situatie dezelfde beslissingen zou hebben genomen. En dat dit handelen van de bestuurder een belangrijke oorzaak is van het faillissement.

Weet met wie je zakendoet

Misschien vermoed je dat een bepaald bedrijf failliet is of in surseance van betaling of liquidatie verkeert. Als dit zo is dan staat het in het Handelsregister. De bedrijfsgegevens kun je 24/7 bij KVK opvragen. Weten met wie je zakendoet is een belangrijke manier om fraude te voorkomen. Controleer de gegevens van je zakenpartner daarom regelmatig in het Handelsregister. Alle bedrijven, ondernemingen en rechtsvormen staan in ons Handelsregister. Dit is in Nederland ingericht om de rechtsgeldigheid in het economisch verkeer te waarborgen. Een buitenlandse handelsrelatie zoek je via een buitenlands register. In het Centraal Insolventieregister staan alle faillissementen, surseances van betalingen en schuldsaneringen van natuurlijke personen.

Voorbeelden van veel voorkomende faillissementsfraude

  • Het bevoordelen van crediteuren: sommige schuldeisers worden door de frauduleuze ondernemer vlak voor het faillissement nog snel betaald. Andere mensen die nog geld krijgen van de ondernemer blijven zitten met hun rekening.
  • Onttrekkingen: Bij een faillissement zal een curator het vermogen en de bezittingen van het bedrijf beheren. De curator maakt afspraken met de schuldeisers over de rekeningen. Als een ondernemer geld of goederen uit het zicht van de curator houdt, is dat fraude. Denk hierbij aan:

    - Het wegsluizen van gelden door grote contante privé opnames.

    - Het weghalen van activa zoals auto’s, machines en inventaris.

    - Het laten betalen van debiteuren op nieuw opgerichte bankrekeningen waarvan de curator geen weet heeft.

    - Het verkopen/meenemen van een klantenbestand naar een nieuw opgerichte BV waarvan de fraudeur weer direct of indirect eigenaar is.

  • Ondernemers die met opzet overeenkomsten aangaan die ze niet kunnen betalen. De geleverde goederen worden doorverkocht, zonder betaling aan de leverancier. Tegen de tijd dat leveranciers hun geld opeisen en faillissement aanvragen is de frauduleuze ondernemer verdwenen.
  • Ondernemers die hun bedrijf verkopen, zodat de koper het failliet kan laten gaan. Bijvoorbeeld omdat ze flink in de schulden zitten. De koper neemt het bedrijf over voor een symbolisch bedrag, terwijl de verkoper hem onderhands betaalt voor het overnemen van het bedrijf. De nieuwe eigenaar zorgt er vervolgens voor dat de boekhouding en alle bezittingen van waarde verdwijnen, waardoor schuldeisers en werknemers hun vorderingen niet kunnen innen.
  • Turboliquidatie: de bestuurder (aandeelhouder) ontbindt en beëindigt op eigen initiatief een rechtspersoon op dezelfde dag. Dit kan alleen als er geen bezittingen (baten) zijn. In de praktijk wordt hier soms misbruik van gemaakt. De bezittingen worden door de bestuurder weggesluisd en de schulden blijven achter. Schuldeisers zijn hiervan het slachtoffer en krijgen hun geld niet. Aan een ‘normaal’ faillissement komt een curator te pas die schulden vereffent en onderzoekt of de bestuurders geen bezittingen hebben weggesluisd. Bij een turboliquidatie moet de schuldeiser maar bewijzen dat er wél baten waren.
  • Bij een faillissement is een bestuurder met zijn zakelijk en soms ook met zijn privévermogen aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf. Om geen geld kwijt te raken stellen frauduleuze ondernemers kort voor het faillissement een zogeheten ‘katvanger’ aan. Dit is iemand zonder geld, die als bestuurder, eigenaar of aandeelhouder in het KVK Handelsregister wordt ingeschreven. Deze ‘katvangers’ worden vaak op straat geworven en zijn lastig terug te vinden.

Paulianeus handelen

De Faillissementswet heeft als uitgangspunt dat wanneer een schuldenaar weet dat een faillissement niet meer te voorkomen is, alle schuldeisers gelijk moeten worden behandeld. De curator kan transacties die daarmee in strijd zijn vernietigen. Dit wordt paulianeus handelen genoemd.

Jan van der Beek

Als KVK-adviseur informeer ik ondernemers over (duurzame) bedrijfshuisvesting, fraudepreventie en wet- en regelgeving. Ik heb kennis van data-analyse en een brede belangstelling voor regionale economische ontwikkelingen.

InspiratiePage