Duurzaam ondernemen

Klimaatakkoord: wat betekent het voor melkveehouders?

Melkveehouders spelen een belangrijke rol in het halen van de klimaatdoelen. De sector heeft in het Klimaatakkoord toegezegd om in 2030 energieneutraal te zijn. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) onderzocht in 2020 wat de impact van het Klimaatakkoord op het mkb is. En specifiek welke mogelijke acties er voor melkveehouders zijn om hun klimaatdoelen te halen. Van het gebruiken van voorkoelers en warmte-terugwininstallaties tot voeradditieven en mestvergisting.

De melkveehouderij wil in 2030 klimaatverantwoord en energieneutraal zijn, staat in het Klimaatakkoord. De melkveehouderij moet maatregelen nemen om minder energie te gebruiken en de methaanuitstoot te beperken, stellen de onderzoekers. Het onderzoeksrapport beschrijft mogelijke acties waarmee melkveehouders energie besparen en minder methaan uitstoten. En welke subsidies daarbij helpen. Het onderzoek gaat niet in op de stikstofproblematiek.

De branche in cijfers

De melkveehouderij in cijfersBron: MKB Impacttoets Klimaatakkoord; cijfers over 2019.

Acties

Energie besparen

Je kunt energie besparen door onder andere gebruik te maken van zonne- en windenergie. Met deze vormen van energie kun je elektriciteit opwekken, waardoor je minder afhankelijk bent van gas. Afhankelijk van de hoeveelheid stroom die je met je zonnepanelen of windmolens opwekt, kun je ook stroom terugleveren aan het stroomnet.

Informeer bij netbeheerder

Om elektriciteit terug te kunnen leveren, moet het stroomnet voldoende capaciteit hebben. Dit heet ook wel transportcapaciteit. Door de toename van zonne- en windparken, is die capaciteit soms niet groot genoeg. Informeer daarom vooraf bij je netbeheerder welke mogelijkheden hiervoor zijn. Je vindt je netbeheerder op www.eancodeboek.nl.

Veehouderijen gebruiken veel energie voor het verlichten van stallen, automatische melksystemen en het koelen van melk. Met energiebesparende maatregelen kan je het energieverbruik per 1000 kg melk met 16 tot 64% verminderen. De terugverdientijd ligt tussen de 2 en 11 jaar, stellen de onderzoekers. 5 acties waarmee je energie bespaart:

1. Voorkoeler

Het koelen van melk in de opslag kost veel energie. Je kan de verse melk van tevoren eerst afkoelen en door een voorkoeler laten stromen. Op deze manier kost het verder koelen naar de gewenste temperatuur in de opslag minder energie. Een voorkoeler vraagt een investering tussen de 2.000 en 3.000 euro (bij 1,2 miljoen kg melk) en bespaart tussen de 5 tot 10 kWh per 1.000 kg melk. Op jaarbasis is dit 600  tot 1200 euro.

2. Warmteterugwininstallatie

Het koelingsproces van melk geeft warmte af. Met een warmteterugwininstallatie kun je deze opvangen en gebruiken voor bedrijfsprocessen. De installatie vraagt een investering van gemiddeld 2.500 en 4.000 euro en kan je een besparing van 3 tot 8 kWh per 1.000 kg melk opleveren.

3. Vacuümpomp

Een frequentieregelaar op een vacuümpomp regelt de ideale capaciteit die je op dat moment nodig hebt, bijvoorbeeld voor het melken of het spoelen van de melkmachine. De aanschafkosten liggen tussen de 1.500 en 2.500 euro waarmee je tussen 360 en 720 euro per jaar bespaart op je energieverbruik (bij 1,2 miljoen kg melk).

4. Isolatie spoelsysteem

Met het isoleren van het spoelsysteem behoud je meer warmte. Je kan ongeveer tussen de 1 en 3 kWh per 1.000 kg melk besparen op je warmwatertoestel. Het aanbrengen van isolatie om het spoelsysteem kost tussen de 500 en 1500 euro.

5. Ledlicht

Ledverlichting heeft een hogere lichtopbrengst per watt en gaat 5x langer mee dan traditionele verlichting. Ook scheelt het in aanschafprijs; waar je voor traditionele verlichting 3.312 euro betaalt, kost ledverlichting 2.772 euro (beide 80 lux, 2.400 branduren). Ook kan je met behulp van sensoren je aantal branduren verlagen.

Verminderen methaanuitstoot

De zuivelsector gaat voor een reductie van broeikasgassen van 1,6 Mton CO2-equivalenten in 2030. Minder methaanuitstoot kan hier voor de helft aan bijdragen, volgens de onderzoekers. 3 acties waarmee je minder methaan uitstoot:

1. Voeradditieven

Bij de verwerking van ruwvoer in de pens van de koe komt methaan vrij. Het toevoegen van voeradditieven kan dit volgens de onderzoekers met 16% tot 30% verlagen. Bijvoorbeeld met nitraat. Voeradditieven zijn nu nog niet op grote schaal commercieel verkrijgbaar. Ook wordt er nog volop onderzoek gedaan. Bijvoorbeeld naar de effecten op de methaanuitstoot en mogelijke gezondheidsrisico’s voor de koe. Andere mogelijkheden zijn het wijzigen van het huidige krachtvoer en verbeteren van de ruwvoerbenutting.

2. Methaanoxidatie

Methaan komt ook vrij bij de opslag van mest. Met een methaanoxidatiesysteem kan de emissiereductie oplopen tot 62%. De toegevoegde bacteriën in de afgesloten opslag zetten vrijgekomen methaan om in het minder schadelijke kooldioxide. Onderzoekers testen of een methaanoxidatiesysteem ook een bruikbare optie is in stallen.

3. Mestvergisting

Met mestvergisting (of monovergisting) zetten bacteriën mest om in biogas, bestaande uit 60% methaan en 35% kooldioxide. Als je een mestvergister het biogas op laat vangen, kan je deze met een warmte-krachtkoppeling omzetten naar elektriciteit en warmte. De resterende mest (digestaat) behoudt de mineralen en is een alternatief voor kunstmest. De investering voor een monovergister varieert tussen de 150.000 en 700.000 euro. Voor de aanschaf kun je gebruik maken van subsidie. Een melkveehouder met 150 koeien, levert het jaarlijks 5.000 euro op. Met 300 koeien kan dit oplopen tot 70.000 euro.

Subsidies

Met de MKB Klimaatwerk tool ontdek je welke subsidiemogelijkheden er voor jouw bedrijf zijn, bijvoorbeeld:

  • Maak gebruik van de SDE++ subsidie als je investeert in mestvergisting (of monovergisting).
  • Betaal minder belasting met de Energie-investeringsaftrek (EIA) door maximaal 45,5% van de investeringskosten van energiebesparende bedrijfsmiddelen zoals ledverlichting of een warmteterugwininstallatie van je fiscale winst af te trekken.
  • Er is een vergelijkbare regeling voor de investeringskosten van milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen. Met de MIA-regeling trek je maximaal 36% van deze kosten van je fiscale winst af. Bovendien schrijf je met de Vamil-regeling deze investeringen af op een voor jou gunstig moment.

Energiebelastingen

De overheid wil dat het loont om over te stappen op duurzame energie. Daarom gaat de belasting op elektriciteit jaarlijks omlaag en op aardgas omhoog. Bij een verbruik van 5.000 m3 aardgas zorgt dat in 2020 voor 200 euro extra gaskosten. Dit loopt op tot 500 euro in 2028, bij gelijkblijvend energieverbruik De kosten voor elektriciteit dalen met een verbruik van 70.000 kWh tot 239 euro in 2028.

Ook gaat de belasting voor Opslag Duurzame Energie (ODE) omhoog. Met de opbrengsten van de ODE-belasting bekostigt de overheid om het opwekken van duurzame energie. Voor een melkveehouder met een verbruik van 70.000 kWh elektriciteit en 5.000 m3 aardgas betekent dit jaarlijks bijna 900 euro extra aan ODE-belasting.

Lees ook wat het Klimaatakkoord voor andere sectoren betekent.
Ellen Koekkoek

Als KVK-adviseur tip ik ondernemers over innovatie en de beweging naar het ‘nieuwe ondernemen’. En schrijf ik over het stikstofdebat, veranderingen in de foodbranche en samenwerken. Op KVK.nl, socials en Gespot! Innovatienieuws.

InspiratiePage
Duurzaam