Duurzaam ondernemen

Minder mest in je bedrijf? 5 voorbeelden

Van mest in de ban, grond bewerken op milieuvriendelijke manieren tot de omslag naar kringlooplandbouw. Wie wil ondernemen in de landbouw moet vindingrijk zijn. Welke alternatieven ken jij voor ondernemen met minder stikstof? Bekijk de oplossingen van ondernemers uit de KVK Innovatie Top 100.

Mest is een probleem in de landbouw; uit dieren- en kunstmest komt een groot deel van de stikstof vandaan (bron: RIVM). De poep van koeien, varkens en kippen stoot ammoniak uit. Het stikstofprobleem is nu actueel, maar een aantal ondernemers is hier al langer mee bezig. Zij bedachten verrassende oplossingen; van mest onschadelijk maken, minder mest gebruik tot alternatieven voor (mest producerend) vee.

5 verrassende stikstofarme voorbeelden met mest

1. Biologisch bemesten met bodembiologie

Een gezonde bodem heeft minder mest en pesticiden nodig voor de groei van gewassen. Telers kunnen de bodem zelf laten zorgen voor bemesting en bescherming tegen ziektes door mycorrhizaschimmels toe te voegen aan het bodemleven. Biomygreen ontwikkelde Mycoat: een coating om zaaizaden. Zie het als een soort ‘jasje’, als bescherming van gewassen tegen ziektes. Tijdens de groei zorgen de aanwezige schimmels voor een gezonde bodem.

“Op het moment dat je met bodemleven gaat werken zoals wij dat doen, heb je minder kunst- en drijfmest nodig. En vergroot je in de gangbare teelt je opbrengst,” verzekert directeur Jacqueline Baar van Biomygreen. "Bij biologische teelt is tot 100% meer opbrengst mogelijk, daar komt geen stikstof van kunstmest aan te pas. Wij adviseren droge stalmest in plaats van drijfmest, vanwege de veel lagere stikstof uitstoot. En als het met compost kan, is het nog beter. Want dan ben je circulair bezig.”

2. Schonere mest door mestverwerking

Mest verdampt deels als ammoniak. Kamplan wil het probleem van het mestoverschot helpen oplossen en ontwikkelde een installatie voor het neutraliseren van schadelijke stoffen uit mest. “Via een biologisch proces zet de installatie ammoniak om naar lucht met ónschadelijk stikstofgas,” zegt DGA Jos van den Langenberg. “90% van de in mest aanwezige ammoniak reduceren we.”

Kamplan wil hun oplossing de komende jaren verder ontwikkelen. Zo gaan ze een nieuw aanvullend concept testen (total circulair farm concept) met het transport van mest binnen het bedrijf. “In 2020 starten we een proef bij 3 boerenbedrijven. We vangen de mest onder de dieren op in water en brengen het naar de installatie. Na het neutraliseren, zetten we het water weer terug onder de varkens. “Net als een wc,” vertelt Van den Langenberg. ”Wij verwachten een reductie van 80% van de emissie die normaal uit de stal komt.”

3. Stikstof en ammonium verwijderen uit afvalwater

Water IQ is een specialist in het zuiveren van waterstromen. Zij ontwikkelde zuiveringsinstallatie Opticlear Diamond voor de tuinbouw. Daarmee kan een tuinbouwbedrijf water hergebruiken en komen schadelijke stoffen niet in het oppervlaktewater terecht. De installatie combineert technologieën uit de drinkwater- en voedingsmiddelenindustrie. zoals moleculaire adsorptie, geavanceerde oxidatie en nano-filtratie. Stikstof (nitraat), natriumchlorides (zout) maar ook bestrijdingsmiddelen, bacteriën en schimmels worden voor 95-99,9% uit het water gezuiverd.

“We laten het afvalwater met stikstof over een biologisch filter lopen. Met daarin bacteriën die de stikstof opeten”, legt directeur business development Jeroen Krosse, uit. "Dat is bijzonder omdat stikstof bij de bron, dus op het tuinbouwbedrijf zelf, wordt aangepakt. Ook halen we ammonium (NH4), dat veel in dierenmest voorkomt, weg met behulp van speciale ‘geladen’ steentjes die de ammonium ‘aantrekken’. Dit filterbed is ook geschikt voor andere bedrijfsprocessen waarbij ammonium vrijkomt.”

4. Krekelkwekerij: minder mest, meer vlees

Mensen eten vlees, deels omdat het eiwitrijk is. Maar poep van koeien, varkens en kippen stoot veel ammoniak uit. Krekels zijn van nature rijk aan eiwitten, vitaminen en mineralen en hebben relatief weinig grondstoffen, water en ruimte nodig voor dezelfde hoeveelheid geproduceerde dierlijke eiwitten als in vlees. “Als je krekels vergelijkt met andere diersoorten, hebben ze een efficiëntere conversie van voer naar lichaamsgewicht,” zegt Folkert de Jong, medeoprichter van Albinsecta.

Deze naar eigen zeggen eerste Nederlandse “krekelboer” en insectenverwerker richt zich volledig op de humane voeding. Hij ontwikkelde een innovatief systeem voor het op grote schaal kweken van krekels. “Een krekel heeft maar 2 kilo voer nodig voor een kilo vlees, een koe 10 en een varken 6 kilo,” onderbouwt De Jong. Albinsecta is een voorbeeld van duurzame landbouw. Minder voer geeft minder mestproductie en droge krekelmest geeft minder uitstoot. “De markt is nu nog te klein, maar in de toekomst kan de krekel een van de oplossingen zijn voor het stikstofprobleem.”

5. Melk zonder koeien en kippeneiwit zonder kippen

De huidige stikstofcrisis geeft te denken. Hoe zien de landbouw en onze voedselconsumptie er in de toekomst uit? Melk zonder koeien, kan dat bijvoorbeeld? BioscienZ vond er een antwoord op en maakt met ‘cellular agriculture’ onder andere melkeiwitten en kippenei-eiwit. Met schimmels en een natuurlijk fermentatieproces zetten ze suikerbieten, aardappelen en cassave om in eiwitrijke producten.

Wetten en regels

Op het Ondernemersplein.KVK.nl is informatie over wetten, wetswijzigingen, subsidies en belastingtechnische regels en overige informatie. Zoals:

Regels voor mest

Deze regels hebben te maken met:

Subsidies, belastingtechnische regels en overige informatie

Wil je je bedrijf duurzamer maken? In het KVK e-book Duurzaam ondernemen vind je tips en adviezen van andere ondernemers.
Ellen Koekkoek

Als KVK-adviseur tip ik ondernemers over innovatie en de beweging naar het ‘nieuwe ondernemen’. En schrijf ik over het stikstofdebat, veranderingen in de foodbranche en samenwerken. Op KVK.nl, socials en Gespot! Innovatienieuws.

InspiratiePage