Productontwikkeling

In 6 stappen van idee naar productie

Door crises hebben we andere dingen nodig. Bijvoorbeeld mondkapjes of coronatests. Er zijn ondernemers die razendsnel iets bedenken voor plotselinge uitdagingen. Maar een idee klaarstomen voor productie, hoe doe je dat? Hoe weet je of jouw idee goed is? En hoe zorg je ervoor dat anderen er niet met jouw plan vandoor gaan? In dit artikel lees je welke fasen je moet doorlopen voordat je ‘gouden ei’ snel van de band rolt.

3d-printspecialist Oceanz in Ede bedacht een oplossing voor het tekort aan corona-testmateriaal. Sinds eind april leveren ze 17.500 ‘swab-sticks’ per dag: teststaafjes voor het afnemen van celweefsel van het neusslijmvlies. Met behulp van rapid prototyping stoomde het bedrijf het idee in anderhalve week klaar tot medische hulpmiddel. Goedgekeurd door het RIVM. Weer een week later levert het bedrijf aan laboratoria en GGD’s, dankzij engineering en 3d-printen. Ondanks de pijnlijke aanleiding, is CEO Erik van der Garde trots op het snelle resultaat. “We zijn blij dat ons teststaafje houvast biedt nu alle aanleverroutes uit Azië blokkeerden.”

Met deze 6 stappen ga je van idee naar productie:

1. Ga na of je een goed idee hebt

Hoe weet je of jouw idee goed is? Vraag jezelf af wie jouw product nodig heeft en waarom. Wat wordt de businesscase? Je zult versteld staan wat anderen al bedacht hebben en welke oplossingen al verkrijgbaar zijn. Tip: check wat er vastligt in de octrooidatabank. En doe je huiswerk en laat zien waarom jouw product handiger, sterker, goedkoper, veiliger, gebruiksvriendelijker of sneller leverbaar is.

Voor Van der Garde kwam de bevestiging dat hun idee voor de swab-stick goed was met een belletje van het ministerie van VWS. “Ze vroegen of we met spoed testcapaciteit konden leveren. Ik wist 100% zeker dat we met snel schakelen dit gat konden opvullen. Met 3d-printen kunnen we de wereld redden.”

OceanzErik van der Garde, CEO van Oceanz

2. Maak een prototype

Als je je eerste idee omzet in een werkend voorbeeld, ervaar je meteen wat wel en nog niet werkt. Een (digitale) schets, een 3D-geprint voorbeeld of een geavanceerder werkend prototype: jij bepaalt. Als je aan de slag gaat, zal je merken welk materiaal geschikt is. En of je vinding doet wat je ervan verwacht.

Bij Oceanz lag er in enkele dagen een eerste prototype. Na een wijzigingsverzoek van het ministerie van VWS en het RIVM werd het ontwerp definitief. “Het staafje moest bijvoorbeeld goed door het neusgat van de patiënt kunnen en voldoende celweefsel ophalen,” legt Van der Garde uit. Qua materiaal viel de keuze op het kunststof nylon ‘polyamide.’ Dit sluit aan op de testapparatuur in de laboratoria.

Omdat de swab-stick een medisch hulpmiddel is, was validatie verplicht. Dit betekent dat je controleert of het product voldoet aan de gestelde eisen. 2 andere bedrijven vroeg hij voor het verpakken en steriliseren en het aanleggen van het technisch dossier. Zo voldeed het teststaafje aan de eisen en kreeg Oceanz goedkeuring van het RIVM. “In een paar weken tijd, vanaf medio april tot begin mei, waren we klaar voor het printen van grote series swabs.”

3. Zorg voor voldoende financiële middelen

Werkt jouw prototype en wil je doorzetten naar serieproductie? Dan nemen de kosten toe en heb je voldoende financiële middelen nodig. Stel een plan op hoeveel je nodig hebt en hoe je dit gaat betalen. Er zijn verschillende financieringsmogelijkheden, subsidies en fiscale voordelen, of andere regelingen. Voor vragen kun je terecht bij KVK Financieringsdesk.

Van der Garde: “We maakten veel aanvangskosten en er waren veel onzekerheden. We moesten het uit eigen middelen bekostigen, want de overheid financiert niet voor. Dus het was ‘kop in de wind en rammen’. Wij produceren de sticks zonder winstoogmerk. Maar we hebben een nette deal gekregen en kijken naar het grote geheel. We hopen nog wat sponsoring met terugwerkende kracht van de overheid te kunnen krijgen”.

“Als je iets nieuws doet, maak je altijd wel iets meer kosten dan je gewend bent.” Van der Garde adviseert daarom niet alleen naar de kosten te kijken. “Innovatie begint met een crisis. Als je weggesaneerd wordt uit de dorpsstraat, moet je iets doen om te overleven. Durf wat kleine investeringen te doen tegen de stroom in. En zoek iemand die met je mee wil doen zodat je met lagere kosten jouw businessmodel om kunt gooien.”

4. Checks die je moet doen voordat je start met productie

Voordat je kunt starten met de productie, zijn er 3 dingen waar je over na moet denken. Ten eerste: moet je aan wet- en regelgeving voldoen? Zo had Oceanz voor de swab-stick verplicht een CE-keurmerk nodig. Het bedrijf was al ISO gecertificeerd (13485) voor medische hulpmiddelen. Normaal gesproken kost het valideren van een medisch hulpmiddel 2 jaar. Maar tijdens de coronacrisis gelden tijdelijk soepeler overheidsregels voor het produceren zonder CE-keurmerk. “Nood breekt wet”, verduidelijkt Van der Garde. “Mits je het proces goed georganiseerd hebt; hiervoor is een technisch dossier nodig.”

Ook zijn er misschien regels op het gebied van milieu waar je aan moet voldoen, zoals het verbod op wegwerpplastic of beperking van de uitstoot van CO2. Bedenk ten tweede of je je product wilt beschermen of idee wilt vastleggen bij het i-Depot zodat anderen er niet makkelijk mee vandoor kunnen. “Bij elk product moet je je afvragen of er een stuk intellectueel eigendom waarde in zit”, legt Van der Garde uit. Denk aan merkrecht of een patent. “De swab is niet te patenteren. Als je een kleine technische aanpassing doet, heb je ook een swab. Wij onderscheiden ons door de goede kwaliteit .”

Tot slot kan het zijn dat je de reputatie van jouw product verbetert met een keurmerk of certificaat.

5. Stel je team samen

Bepaal wie je nog meer nodig hebt voordat je product succesvol kan worden. Bekijk het in de hele keten van idee tot verkoop. Onderzoek wat je zelf kan doen, welke externe kennis je nodig hebt van anderen en of je iets wilt uitbesteden. Stel je ‘projectteam’ samen met interne en externe teamleden. En bedenk hoe je grip houdt op het proces.

Oceanz heeft de productie van de teststick in eigen beheer. “Maar het maken is geen dagelijkse kost”, bekent Van der Garde. “We hebben een intern projectteam opgetuigd met mensen die bereid zijn te knallen. Het verpakken en steriliseren is uitbesteed aan een extern bedrijf. Net als het technisch dossier van het productontwikkelingsproces. Het landelijk consortium hulpmiddelen levert de sticks uit aan laboratoria en de GGD’s.”

Volgens Van der Garde laat de huidige crisis de nadelen zien van het uitbesteden van de productie aan het buitenland. “Misschien bespaarde het geld in het verleden, maar nu zit je met het verlies omdat de supply chain spaak loopt. 3d-printen is niet altijd een oplossing, maar het is snel. Weet dat Nederland en Duitsland ermee voorop lopen.”

6. Test met gebruikers

Met het valideren, controleer je je product op fouten of andere onbetrouwbaarheden. Dit kun je oplossen voordat je ermee de markt op gaat. Vraag je toekomstige gebruikers als proefpersonen en haal hun feedback op. Hiermee verbeter je je product.

Voordat het RIVM groen licht gaf voor de productie van de swab-sticks, is het uitgebreid getest op patiënten en bij verpleegkundigen. “Met corona besmette patiënten bleken met onze test ook corona te hebben. En verpleegkundigen gaven aan dat de staafjes prettig in gebruik zijn. Dat was dus heel positief. Op het moment printen we 17.500 sticks per dag en schalen we op naar 30.000 stuks. De test gaan we verder valideren; deze wordt steeds stabieler.”

Lees alles over productontwikkeling in het KVK e-book Van idee naar realisatie.
Ellen Koekkoek

Als KVK-adviseur tip ik ondernemers over innovatie en de beweging naar het ‘nieuwe ondernemen’. En schrijf ik over het stikstofdebat, veranderingen in de foodbranche en samenwerken. Op KVK.nl, socials en Gespot! Innovatienieuws.

InspiratiePage