Productontwikkeling

In 6 stappen van idee naar productie

Er zijn ondernemers die razendsnel nieuwe producten bedenken in crisissituaties. Bijvoorbeeld een corona teststaafje uit een 3D-printer. Een idee klaarstomen voor productie, hoe doe je dat? En waar moet je product aan voldoen? In dit artikel lees je welke fasen je doorloopt voordat je ‘gouden ei’ van de band rolt.

Oceanz 3D Printing in Ede bedacht in maart 2020 een oplossing voor het tekort aan corona-testmateriaal. De 3D geprinte ‘swab-stick’ is een teststaafje voor het afnemen van celweefsel van het neusslijmvlies. In anderhalve week wist het bedrijf van hun idee een medische hulpmiddel te maken dat werd goedgekeurd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Dat deden ze met behulp van zogeheten ‘rapid prototyping’, waarmee je met een digitaal 3D-model een eerste prototype van je nieuwe product maakt.

In april 2020, een week later, levert het bedrijf 17.500 stuks aan laboratoria en GGD’s, dankzij 3D-printen en engineering. Dit is het ontwerpproces waarbij je, op basis van het idee, het eindontwerp steeds verder verbetert en verfijnt. Begin mei schaalt de productie verder op naar 30.000 stuks per dag. Ondanks de pijnlijke aanleiding, is CEO Erik van der Garde trots op het snelle resultaat. “We zijn blij dat ons teststaafje houvast bood toen alle aanleverroutes uit Azië blokkeerden.”

Heb je een nieuw idee? Ontwikkel het tot product in 6 stappen:

1. Ga na of je een goed idee hebt

Hoe weet je of je idee goed is? Vraag jezelf af wie jouw product nodig heeft en waarom. Wat wordt het verdienmodel, oftewel de businesscase? Controleer of je product al bestaat. En check welke producten al zijn geregistreerd in de octrooidatabank.

Toen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in maart 2020 Van der Garde opbelde, wist hij dat hun idee voor de swab-stick goed was. “Ze vroegen of we met spoed testcapaciteit konden leveren. Ik wist 100% zeker dat we dit gat konden opvullen. Met 3D-printen konden we snel grote aantallen corona-tests leveren en Nederland weer een stukje op gang helpen in de eerste golf.”

OceanzErik van der Garde, CEO van Oceanz

2. Maak een prototype

Als je je eerste idee omzet in een werkend voorbeeld, ervaar je meteen wat wel en nog niet werkt. Een (digitale) schets, een 3D-geprint voorbeeld of een geavanceerder werkend prototype: jij bepaalt. Als je aan de slag gaat, merk je welk materiaal geschikt is. En of je product doet wat je ervan verwacht.

Bij Oceanz lag er binnen enkele dagen een eerste prototype. Na een wijzigingsverzoek van het ministerie van VWS en het RIVM werd het ontwerp definitief. “Het staafje moest bijvoorbeeld goed door het neusgat van de patiënt kunnen en voldoende celweefsel ophalen”, legt Van der Garde uit. Qua materiaal viel de keuze op het kunststof nylon ‘polyamide’. Omdat dit door de testapparatuur in de laboratoria verwerkt kan worden.

Omdat de swab-stick een medisch hulpmiddel is, was validatie verplicht. Dit betekent dat je controleert of het product voldoet aan de gestelde gebruiks- en veiligheidseisen. Van der Garde vroeg 2 andere bedrijven voor het verpakken, steriliseren en het aanleggen van het technisch dossier. Met een technisch dossier toon je aan dat je het proces goed georganiseerd hebt.

3. Zorg voor voldoende financiële middelen

Werkt je prototype en wil je beginnen met serieproductie? Dan nemen de kosten toe en heb je voldoende financiële middelen nodig. Bedenk hoeveel geld je nodig hebt en hoe je de kosten gaat betalen. Er zijn verschillende financieringsmogelijkheden, subsidies en fiscale voordelen, of andere regelingen. Voor vragen kun je terecht bij KVK Financieringsdesk.

“We maakten veel aanvangskosten en moesten de productie uit eigen middelen bekostigen. Want de overheid financiert niet voor. Dus het was ‘kop in de wind en rammen’. Wij produceren de sticks zonder winstoogmerk. Maar we hebben een nette deal gekregen.” Wel adviseert hij de overheid om mee te denken met mkb’ers over financiële middelen als zij mkb’ers vragen om snelle oplossingen.

“Als je iets nieuws doet, maak je altijd wel iets meer kosten dan je gewend bent.” Van der Garde adviseert daarom niet alleen naar de kosten te kijken. “Innovatie begint met een crisis. Durf wat kleine investeringen te doen tegen de stroom in, bijvoorbeeld in een nieuwe website of afhaalservice. En zoek iemand die met je mee wil doen zodat je de kosten voor het aanpassen van je businessmodel kunt delen.”

4. Checks die je moet doen voordat je start met productie

Voordat je kunt starten met de productie, zijn er 2 dingen waar je over na moet denken.

Moet je aan wet- en regelgeving voldoen?

Zo had Oceanz voor de swab-stick verplicht een CE-keurmerk nodig. Met een keurmerk of certificaat laat je zien dat je product aan bepaalde eisen voldoet. Het bedrijf was al ISO gecertificeerd (13485) voor medische hulpmiddelen.

Normaal gesproken kost het valideren van een medisch hulpmiddel 2 jaar. Maar tijdens de coronacrisis gelden tijdelijk soepelere overheidsregels voor het produceren zonder CE-keurmerk. “Nood breekt wet”, verduidelijkt Van der Garde. “Mits je het proces goed georganiseerd hebt.” Ook zijn er misschien regels op het gebied van milieu waar je aan moet voldoen, zoals het verbod op wegwerpplastic of beperking van de uitstoot van CO2.

Niet alleen medische hulpmiddelen moeten aan producteisen voldoen. Ook voor bijvoorbeeld beschermingsmiddelen, zoals mondkapjes, gelden verplichte voorwaarden als je ze op de markt brengt.

Wil je je product beschermen of je idee vastleggen bij het i-Depot?

Als je je idee beschermt of vastlegt kunnen concurrenten jouw idee niet zomaar gebruiken. “Bij elk product moet je je afvragen of er een stuk intellectueel eigendom waarde in zit”, legt Van der Garde uit. Denk aan merkrecht of een patent. “De swab is niet te patenteren. Als je een kleine technische aanpassing doet aan ons product, heb je ook een swab. Wij onderscheiden ons door de goede kwaliteit ervan.”

5. Stel je team samen

Bepaal wie je nog meer nodig hebt voordat je product succesvol wordt. Bekijk het in de hele keten van idee tot verkoop. Onderzoek wat je zelf kunt doen, welke externe kennis je nodig hebt van anderen en of je iets wilt uitbesteden. Stel je projectteam samen met interne en externe teamleden. En bedenk hoe je grip houdt op het proces.

Oceanz heeft de productie van de teststick in eigen beheer. “Maar het maken is geen dagelijkse kost”, bekent Van der Garde. “We hebben een intern projectteam opgetuigd. Het verpakken en steriliseren is uitbesteed aan een extern bedrijf. Net als het technisch dossier van het productontwikkelingsproces. Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen levert de sticks uit aan laboratoria en de GGD’s.”

Volgens Van der Garde laat de coronacrisis de nadelen zien van het uitbesteden van de productie aan het buitenland. “Misschien bespaarde het geld in het verleden, maar tijdens de eerste golf zat je met het verlies omdat de ‘supply chain’ spaak liep.” Van der Garde verwijst daarmee naar de leveringen van producenten uit het buitenland die niet door konden gaan. Kijk kritisch naar je aanleverroutes en hoe je die wilt laten lopen ten tijde van nood, is zijn advies. “3D-printen is niet altijd een oplossing, maar het is snel en je houdt de productie dicht bij huis.”

6. Test met gebruikers

Met het valideren, controleer je je product op fouten of andere onbetrouwbaarheden. Die kun je vervolgens oplossen voordat je met je product de markt op gaat. Vraag je toekomstige gebruikers als proefpersonen en verzamel hun feedback. Hiermee verbeter je je product.

Voordat het RIVM groen licht gaf voor de productie van de swab-sticks, is het product uitgebreid getest op patiënten en bij verpleegkundigen. “Met corona besmette patiënten bleken met onze test ook corona te hebben. En verpleegkundigen gaven aan dat de staafjes prettig in gebruik zijn. Dat was dus heel positief.” Na de piek van 30.000 sticks per dag, zat het werk er voor Oceanz op. “De voorraden testcapaciteit zijn weer op peil. Het RIVM gaat zelf het corona teststaafje verder valideren; deze wordt steeds stabieler.”

Net als Oceanz ontwikkelde TryLikes in Amsterdam ook snel een nieuw product in coronatijd. In 3 weken tijd ontwikkelden ze Aura Aware: een apparaat dat helpt bij het houden van 1,5 meter afstand.

Lees alles over productontwikkeling in het KVK e-book Van idee naar realisatie.
Ellen Koekkoek

Als KVK-adviseur tip ik ondernemers over innovatie en de beweging naar het ‘nieuwe ondernemen’. En schrijf ik over het stikstofdebat, veranderingen in de foodbranche en samenwerken. Op KVK.nl, socials en Gespot! Innovatienieuws.

InspiratiePage