Wetten en regels

Aan deze tabaksregels moet je voldoen

Ondernemers krijgen vanaf 1 april te maken met nieuwe tabaksmaatregelen. Eerst stijgen de accijnzen, later komen er strengere verpakkingseisen voor pakjes sigaretten. Daarnaast is de overgangsperiode van het rookverbod in openbare ruimten en de horeca voorbij. En gaat dit jaar nog het uitstalverbod voor supermarkten in. Vanaf 1 januari 2021 geldt dat uitstalverbod ook voor avondwinkels, tabakszaken en pompstations. Wat betekenen de wijzigingen concreet voor jouw onderneming?

De afgelopen jaren zijn al meerdere maatregelen ingevoerd om het aantal rokers te verminderen. Verpakkingen kregen bijvoorbeeld afschrikwekkende plaatjes, reclames voor elektronische sigaretten werden verboden en click-sigaretten verkopen mocht niet meer. Dit jaar komt daar een reeks nieuwe maatregelen bij.

Gedachte achter de regelwijzigingen

Het aantal rokers daalt al jaren, maar nog altijd rookt ruim 1 op de 5 volwassenen. De doelstelling in het Nationaal Preventieakkoord is dat dit aantal in 2040 nog maar 1 op de 20 is. Een effectieve manier om het percentage rokers omlaag te krijgen is er simpelweg voor zorgen dat sigaretten en andere rookwaren minder zichtbaar en minder makkelijk beschikbaar zijn. Met name jonge niet-rokers komen zo minder snel in de verleiding om te gaan roken, terwijl stoppen eenvoudiger wordt, is het idee.

Geen verkoopverbod

Mischa Stubenitsky van KWF en de Rookvrije Generatie is blij met het pakket aan overheidsmaatregelen om roken te ontmoedigen. Een verkoopverbod ziet hij niet snel gebeuren: “Een compleet verbod van de verkoop van tabak zit er voorlopig niet in. Terwijl wij dat liever wel willen. Jaarlijks sterven 20.000 mensen aan de gevolgen van roken, dus er is geen tijd te verliezen.”

In de Tweede Kamer is inmiddels wel een meerderheid voor een verkoopverbod in supermarkten en tankstations. Met de nieuwe maatregelen wordt ‘geenszins een verkoopverbod geïntroduceerd’, zo wordt ook in de officiële berichtgeving van de overheid benadrukt. Maar welk pakket aan maatregelen staat ondernemers de komende maanden dan wél precies te wachten?

1 april 2020

Vanaf april worden sigaretten en shag duurder. Daarnaast wordt het verbod op rookruimtes in de horeca actief gehandhaafd.

Wijziging 1: Accijnsverhoging

Per 1 april stijgen de accijnzen op rookwaren flink. Een pakje met 20 sigaretten kost de roker vanaf dan 1 euro meer. Dat zal niet de laatste verhoging zijn. Het plan is dat zo’n gemiddeld pakje in 2023 10 euro kost. Ook de accijns op andere rookwaren stijgt.

Gevolgen voor ondernemers

Accijnsverhoging leidt vaak tot minder verkopen en dus mogelijk omzetverlies voor verkopers. Wat dat scheelt? Een prijsverhoging van 10% zorgt volgens het Trimbos Instituut voor een daling van de vraag naar sigaretten van 4,8%. Vooral jongeren zijn gevoelig voor prijsstijgingen, omdat hun besteedbaar inkomen doorgaans lager is. Vooral voor verkopers in de grensgebieden kan een accijnsverhoging voor een daling van de omzet leiden, omdat consumenten hun rookwaar over de grens halen. Voordat de prijs daadwerkelijk naar 10 euro gaat evalueert de overheid die mogelijke grenseffecten.

Wijziging 2: Handhaving verbod op rookruimtes

Niet bedoeld voor verkopers van tabaksartikelen, maar wel een maatregel die veel ondernemers in de horeca treft: de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) handhaaft vanaf 1april actief het rookverbod op rookruimtes in de horeca . Het verbod gold al sinds september vorig jaar, maar horecaondernemers kregen meer tijd om aanpassingen te doen. Die overgangsperiode is nu voorbij. Vanaf 2022 moeten rookruimtes bij alle bedrijven en instellingen verleden tijd zijn.

Gevolgen voor ondernemers

De handhaving start op een voor horecaondernemers gunstig moment, omdat het samenvalt met het begin van het terrasseizoen. Horecaondernemers hebben wel kosten moeten maken om hun rookruimte te sluiten en eventueel te verbouwen. Volgens branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland (KHN) waren er in 2018 ongeveer 7000 rookruimtes in Nederland. Heb je na 1 april toch nog een rookruimte in je horecapand die als zodanig wordt gebruikt? Boetes voor het overtreden van de regels kunnen oplopen tot 4500 euro.

20 mei 2020

Sigaretten met een smaakje of aangenaam aroma mogen niet meer verkocht worden, omdat ze eerder dan gewone sigaretten aanzetten tot roken.

Wijziging 3: Verbod op verkoop van mentholsigaretten

Click-sigaretten werden al eerder verboden, vanaf 20 mei is de verkoop en productie van mentholsigaretten ook verboden. Overtreders krijgen een boete.

1 juli 2020

Deze wijziging heeft betrekking op supermarkten, zij mogen rookwaren niet meer zichtbaar uitstallen in een vitrine of display.

Wijziging 4: Uitstalverbod voor supermarkten

Op 1 juli gaat het uitstalverbod al in voor de ongeveer 4300 supermarkten in Nederland. Dat is een half jaar voordat ondernemers met bijvoorbeeld een tankstation, gemakszaak, drogisterij, horecagelegenheid, avondwinkel of kiosk aan de beurt zijn. Ondernemers met een supermarkt mogen rookwaren vanaf dan niet meer zichtbaar uitstallen in een vitrine of display. Ook mogen ze geen gevelreclame van sigarettenmerken meer tonen. Met de maatregel moet voorkomen worden dat met name jongeren denken dat tabaksproducten normale, geaccepteerde producten zijn. Ruim de helft van alle verkochte rookwaren in Nederland gaat in de supermarkt over de toonbank. Om een beeld te krijgen: in 2018 zetten supermarkten voor meer dan 2 miljard euro om met tabaksverkopen.

Gevolgen voor supermarkten

Fabrikanten betalen een vergoeding voor reclame-uitingen in de zaak of aan de gevel. Een inkomstenbron die de winkelier straks misloopt. Het aanpassen van de schappen vergt bovendien investeringen.
Supermarkten krijgen eerder met de regelwijziging te maken omdat zij vergeleken met andere verkopers een minder groot deel van hun omzet uit tabaksverkoop halen. Ook is het aandeel klanten dat puur naar de supermarkt gaat om tabak te kopen lager dan bij andere verkopers. Een aantal grotere supermarktketens stelde zelf al eerder een uitstalverbod in. Voor kleinere supermarkten kan het omzetaandeel alsnog aanzienlijk zijn.

1 oktober 2020

Oktober 2020 begint met een optisch grote wijziging, alle pakjes sigaretten krijgen een neutrale verpakking.

Wijziging 5: Neutrale verpakkingen

Vanaf 1 oktober krijgen pakjes sigaretten, ongeacht het merk en type, allemaal dezelfde donkergroen-bruine verpakking. Deze maatregel wordt plain packaging genoemd en geldt voor e-sigaretten. De foto’s en waarschuwingen blijven prominent op de pakjes staan, maar branding via bijvoorbeeld beeldmerken en lettertypes verdwijnt. Verpakkingen van sigaren volgen per 2022.

Gevolgen voor verkopers van rookwaren

De redenering is dat plain packaging verpakkingen minder aantrekkelijk maakt en bovendien het bewustzijn van de schadelijkheid van roken vergroot. De wijziging vergt geen investeringen voor verkopers, maar heeft natuurlijk wel gevolgen voor hoe je schap eruit ziet. Er zijn aanwijzingen dat plain packaging zorgt voor een lagere vraag naar sigaretten, maar harde cijfers zijn er niet. De nieuwe regels gelden voor alle verkopers.

1 januari 2021

Vanaf 1 januari 2021 gaat het uitstalverbod ook in voor alle andere verkopers van rookwaren:

Wijziging 6: Uitstalverbod voor o.a. tankstations en tabakszaken

Vanaf 1 januari volgend jaar moeten ook andere verkopers van rookwaren zich aan het uitstalverbod houden. Het gaat dan grofweg om 2.400 tankstations met een shop, 1.550 tabak- en gemakszaken, 1.000 drogisterijen en een onbekend aantal stationskiosken en avondwinkels. Daarnaast telt Nederland nog eens 13.000 tabaksautomaten waar de nieuwe regels voor van toepassing zijn.

Uitzondering

Ondernemers met speciaalzaken die alleen rookwaren en rookaccessoires verkopen worden ontzien, omdat ‘consumenten deze verkooppunten namelijk niet met een andere reden dan het kopen van rookwaren bezoeken.’ Ook kleine speciaalzaken met een jaaromzet van minder dan 700.000 euro ontspringen de dans, mits ze meer dan driekwart van de omzet uit rookartikelen halen. Stubenitsky namens KWF: “Bij voorkeur geldt het verbod op het uitstallen van tabakswaren voor alle verkooppunten. Dat alleen speciaalzaken hun tabakswaren nog zichtbaar in de winkel mogen hebben, is minder erg. Daar komen niet zo snel kinderen.”

Gevolgen uitstalverbod

De aanpassingen die gepaard gaan met het uitstalverbod brengen kosten met zich mee. JanWillem Burgering van NSO Retail, brancheorganisatie voor de tabaksdetailhandel en de aangesloten samenwerkingsverbanden van zelfstandige ondernemers rekent het voor: “Je moet denken aan 1000 euro per strekkende meter voor een professionele aanpassing van het schap. Je kunt er tenslotte niet zomaar een gordijntje voor hangen. Voor een gemiddelde zaak spreek je al snel over een investering van 7.000 euro.”

Hasan Oflaz van gemakszaak Primera aan de Oude Binnenweg in Rotterdam denkt niet zozeer minder rookwaren te verkopen maar ziet vooral op tegen de investeringen: “De marges op rookwaren zijn gemiddeld zo’n 5 procent. Ik moet heel wat verkopen wil ik de investering om sigaretten achter schermen te krijgen terugverdienen.”

Wetten en regels voor ondernemers, altijd op de hoogte van het laatste nieuws rondom wetten en regels die voor jou van belang zijn.
Simon Bruyning

Van politieke spanningen tot nieuwe groeimarkten: als KVK-adviseur richt ik mij op actuele internationale gebeurtenissen die direct impact hebben op ondernemers. Ik ben altijd op zoek naar ondernemers die anderen met hun verhaal inspireren.

InspiratiePage