Wetten en regels

Scheiden als je een eigen zaak hebt: zo werkt het

Een echtscheiding. Ook jij kunt met deze ingrijpende gebeurtenis te maken krijgen. Welke rol speelt jouw bedrijf in een echtscheidingsprocedure? Waar krijg je mee te maken en hoe doorloop je het proces soepel?

Bijna 40% van alle huwelijken in Nederland eindigt in een echtscheiding (CBS, 2018). Het kan jou en je partner ook gebeuren. Bij de eerste stappen om de scheiding daadwerkelijk in gang te zetten doemen grote vragen op. Hoe ga je het praktisch allemaal regelen? En mijn eigen bedrijf, wat zijn de gevolgen daarvoor? Kan ik de continuïteit waarborgen? En heeft mijn partner ook recht op een deel van de waarde?

Het voortbestaan van je bedrijf

Een echtscheiding heeft ongetwijfeld effect op je onderneming. In de dagelijkse gang van zaken en op financieel vlak. Het voortbestaan van je bedrijf is een van de dingen die voorop moet staan. Het bedrijf is een deel van je leven, het geeft je inkomen en het vertegenwoordigt een waarde. Bij een noodgedwongen beëindiging van het bedrijf zijn beide partners niet gebaat. Na het verwerken van de eerste heftige emotie is het goed om het proces van de scheiding zoveel mogelijk rationeel in te steken. Je realiseren dat emotie niet de beste raadgever is. Er samen uitkomen door wat te geven en te nemen.

Huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen?

Tijdens de scheiding speelt de manier waarop jullie zijn getrouwd een grote rol. Bij een gemeenschap van goederen moet er een verdeling van alle bezittingen en schulden plaatsvinden. Binnen het gemeenschappelijk bezit valt dan ook de waarde van jouw bedrijf.

Veel ondernemers hebben huwelijkse voorwaarden opgesteld. En hebben daarmee veiligheden ingebouwd voor onzekere toekomstige gebeurtenissen. Heb jij ook huwelijkse voorwaarden? Dat scheelt in elk geval een stuk onderhandelen. Zeker als je het vermogen en de schulden van je bedrijf buiten het gemeenschappelijke bezit hebt gehouden. Bij een scheiding is dan geen verdeling van de waarde van je bedrijf aan de orde.

Verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden

Er is echter wel een belangrijk aandachtspunt als de echtscheiding in gang wordt gezet. Zijn jullie huwelijkse voorwaarden nog wel actueel? Bij het opstellen van huwelijkse voorwaarden wordt vaak een ‘verrekenbeding’ opgenomen. Een verplichting dat partners jaarlijks financieel met elkaar afstemmen.

Notaris André Bosscher uit Groningen is niet direct een voorstander van een verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden. ‘’De getrouwde partners moeten zich ook echt naar die huwelijkse voorwaarden gedragen.’’ Heb je die huwelijkse voorwaarden al jaren in een keukenkastje liggen en hebben jullie er nooit naar gehandeld? Dan kan een rechter in zijn uitspraak alsnog zeggen dat er toch een gemeenschap van goederen is. En daarmee is die ooit bedachte en geregelde veiligheid uit het verleden van tafel.

Je ex belt KVK

Bij de adviseurs van het KVK Adviesteam komen dagelijks vragen binnen over een echtscheiding. Opvallend daarbij is dat de meeste vraagstellers de partners van de ondernemer zijn. De teneur van die vragen is dat partners kennisachterstand over het bedrijf van de ondernemende partner hebben. Wat gaat er in om? Heb ik recht op inzage in de boeken? Bosscher: ‘’Met een verrekenbeding in huwelijkse voorwaarde moet er wel een bepaalde mate van openheid zijn. Ook hier geldt, blijf handelen naar je huwelijkse voorwaarden.”

Wijziging gemeenschap van goederen per 1 januari 2018

Sinds 1 januari 2018 is de Wet beperkte gemeenschap van goederen van kracht. Ben je vóór deze datum getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden? In dat geval vallen alle bezittingen en schulden vooraf aan het huwelijk in de gemeenschap van goederen. Ook de waarde van je onderneming. Ben je getrouwd na 1 januari 2018? Dan is het opgebouwde vermogen vanaf de huwelijksdatum gemeenschappelijk. Had je al een bedrijf? Dan blijft deze privé. Als ondernemende partner moet je dan wel een vergoeding betalen aan ’de gemeenschap’. Dit houdt in dat je als ondernemer tijdens je huwelijk een vooraf afgesproken bedrag, uit de zaak, met je partner deelt. Om te voorkomen dat je buiten bereik van je partner onevenredig bedragen in je bedrijf reserveert.

Het proces van echtscheiding

Willen jullie er samen in goed overleg uitkomen? Schakel dan een mediator in. Een onafhankelijke begeleider die jullie wensen in kaart brengt en het proces in die richting begeleidt. De uiteindelijke overeenkomst waarin je vastlegt hoe de scheiding vorm krijgt, heet een echtscheidingsconvenant. Hierin wordt de verdeling van de bezittingen vastgelegd, de eventuele alimentatieverplichtingen en bijvoorbeeld de afspraak over toekomstige verrekening van pensioenuitkeringen. Als er kinderen zijn moet je ook een ouderschapsplan maken. Als het proces via een mediator is afgerond dan moeten de scheidingsdocumenten worden bekrachtigd door een advocaat of notaris.

Lukt gedurende het echtscheidingsproces het overleg samen niet meer? Dan zal elke partner afzonderlijk een advocaat in de arm moeten nemen. Communicatie zal meer tijd vergen en de kosten zullen hoger zijn. Én niet alle keuzes liggen dan meer in eigen hand.

Is er via de begeleiding van de advocaten geen overeenkomst te bereiken? Dan zal de rechter uiteindelijk zijn uitspraak doen. Na de uitspraak van een rechter en het verstrijken van de beroepsperiode wordt de scheiding ingeschreven bij de gemeente en is daarmee afgerond.

Wat is de waarde van mijn bedrijf?

Een simpel uitgangspunt is de waarde die in de boekhouding, op de balans, is vermeld. Eventueel met een correctie als de werkelijke (markt)waarde hoger ligt. Maar wat als je met je adviesbureau alleen een laptop op je balans hebt staan? Als het bedrijfsonroerend goed een flinke meerwaarde heeft? Of als je voor de uitkoop van je partner financiering aan moet vragen en daardoor je winstgevendheid een stuk lager wordt? In de waardering van een bedrijf spelen daarom meer zaken een rol als alleen een balanswaarde. De meest zuivere manier om de waarde van een bedrijf te bepalen is te kijken naar toekomstige kasstromen. Daarbij wordt rekening gehouden met toekomstige kansen en bedreigingen van het bedrijf. Deze manier van bedrijfswaardering laat je meestal doen door een deskundige, zoals een accountant of specialist.

Je partner uitkopen

Je kunt je ex-partner ook uitkopen. Gerard Hoving van Harrier Accountants neemt als mediator echtscheidingszaken voor zijn rekening. “Na een waardering van het bedrijf door de accountant, komt het bedrag waarmee je je ex kunt uikopen in beeld. Komt de continuïteit van het bedrijf in gevaar, dan proberen we het bedrag over een periode uit te smeren”. Ook geeft Hoving aan dat een constructieve opstelling van beide partners belangrijk is: “De eerste zorg is dat de onderneming niet in gevaar komt. Mijn tip is dat een scheidingsverzoek bij voorkeur gezamenlijk wordt gedaan. Er moet geen gesteggel zijn over wie voor de kosten voor de verzorging van de hond opdraait. Blijf praktisch.”

Alimentatieverplichtingen

Daarnaast zijn er 2 vormen van alimentatie. Hebben jullie kinderen? Dan zullen jullie beide, naar draagkracht, bij moeten dragen in de kosten voor de kinderen (kinderalimentatie). Daarnaast is er partneralimentatie. Deze is aan de orde als je partner onvoldoende inkomsten heeft om de levensstandaard van voor het huwelijk voort te zetten.

Heb jij als ondernemer sterk wisselde inkomsten? Door bijvoorbeeld seizoenswerk of als zzp’er? Ook hier benadrukt Hoving dat de partners creatief en bereidwillig moeten zijn. Hoving: “Probeer dan vast te leggen in het convenant dat er regelmatig evaluatiemomenten zijn. De hoogte van partneralimentatie kan dan periodiek worden bijgesteld.”

De rechtsvorm van je bedrijf

De rechtsvorm van een bedrijf geeft aan wie de eigenaar is en welke belastingen van toepassing zijn.
Een geregistreerde rechtsvorm geeft echter niet aan hoe de werkelijke verhoudingen in de praktijk liggen.

Echtscheiding en eenmanszaak

Jouw bedrijf is privé eigendom. De waarde van je bedrijf valt in de gemeenschap van goederen. Je partner heeft recht op de helft van de waarde. Tenzij huwelijkse voorwaarden anders bepalen. Stopt je partner met meewerken in de zaak? Fiscale aftrekposten als meewerkaftrek, of een toegekende reële arbeidsbeloning, zijn dan niet meer aftrekbaar van de winst.

Bosscher: “Heb je huwelijkse voorwaarden opgesteld en wil de bank daarom dat je partner meetekent voor een bedrijfsfinanciering? Wees daar voorzichtig mee. Buiten de huwelijkse voorwaarden om is de partner dan toch financieel aansprakelijk.” Een bank wil voor een bedrijfsfinanciering zekerheden. Het is daarom gebruikelijk dat de niet ondernemende partner, mét een baan, meetekent. Door een latere echtscheiding zou de financiering door de bank ineens opeisbaar kunnen worden.

Echtscheiding en vof

Heb je samen met je partner, van wie je gaat scheiden, een vof? Ook in dat geval vallende waarde en bezittingen van het bedrijf in de te delen gemeenschap van goederen. Tenzij er huwelijkse voorwaarden van toepassing zijn.
Vaak bestaat deze vof (man-vrouw firma) om fiscale redenen. Beide vennoten kunnen dan, onder voorwaarden, afzonderlijk fiscale aftrekposten opvoeren. Stopt je partner? Dan gelden deze aftrekposten alleen nog voor jou als achterblijvende eigenaar. Over de winst wordt dan meer belasting geheven dan dat je voorheen gewend was.
Treedt je partner uit de vof? Daarvan moet opgaaf worden gedaan aan het KVK Handelsregister000 Inschrijven en wijzigen. Je partner kan ook, tijdens en na de scheiding, gewoon als medevennoot in het bedrijf actief blijven. Na de afronding van de scheiding blijven jullie dan elk apart hoofdelijk aansprakelijk voor het bedrijf. Houd er wel rekening mee dat eventuele nieuwe privérelaties in de toekomst ook onder de aansprakelijkheid van het bedrijf kunnen vallen.

Echtscheiding en besloten vennootschap (bv)

Het eigendom in een bv bestaat uit het bezit van aandelen. De werkelijke marktwaarde van het bedrijf deel je door het aantal aandelen. Deze echte waarde van de aandelen valt in de gemeenschap van goederen, tenzij geldige huwelijkse voorwaarden anders bepalen.
Is je partner, net als jij, ook aandeelhouder van de bv? Als je partner van deze aandelen af wil dan moeten ze eerst worden aangeboden aan jou of andere aandeelhouder(s). Tenzij de statuten van de bv anders bepalen. Voor de overdracht van aandelen moet je naar een notaris.

Voorkomen is beter dan genezen. Ga jij voor jezelf beginnen? Bekijk dan de gevolgen voor thuis.

Albert Koerts

Als KVK-adviseur denk ik mee over de bedrijfsvoering van (toekomstige) ondernemers. Mijn specialisatie ligt bij de start en de aan- of verkoop van een bedrijf. Mijn kennis deel ik via KVK.nl, social media en KVK-bijeenkomsten.

InspiratiePage