Wetten en regels

Wat betekent de Digitale Marktenwet voor jou?

De Europese Commissie werkt aan een wet die de macht van grote Amerikaanse en Aziatische techbedrijven moet indammen. EU-lidstaten zinnen op een aanscherping van dit voorstel van de Europese Commissie. Webwinkels als Bol.com en Zalando zien dit met lede ogen aan. Ze zijn bang dat de strengere regels ook voor hen gaan gelden en dat dit hun groeiplannen hindert. Dat leidde ook bij kleinere ondernemers met een webshop tot onrust, bleek in diverse media. Is die onrust terecht? Wat verandert er met deze digitale wetten en voor wie?

Het gemor in de media kwam voort uit de angst dat de definitie van ‘poortwachter’ niet klaar is en wordt opgerekt door de EU. Verschillende bedrijven zijn bang om als poortwachter te worden aangemerkt. Als poortwachter krijg je extra verplichtingen. In het begin was de Europese techsector voorstander van de Digitale Marktenwet (DMA). Dit zou een wapen zijn waarmee Brussel het monopolie van Amerikaanse en Aziatische 'big tech' kon breken. Nu geeft de techsector aan dat als de definitie wordt aangescherpt, juist kleinere Europese innovatieve internetbedrijven in hun ontwikkeling en groei worden geremd vanwege de extra verplichtingen. In de loop van 2022 zal duidelijk worden hoe de definitie precies luidt. Voor de reguliere webshop is er niets aan de hand. Om als poortwachter te worden aangemerkt moet je onder andere minimaal 8 miljard omzet draaien.

De Europese Commissie wil de positie van internetgebruikers versterken door de macht en monopolies van de grootste spelers te beperken. Dit gebeurt door extra toezicht en regels voor de grootste online platforms. Daarnaast krijgen aanbieders van digitale diensten meer verantwoordelijkheden richting hun gebruikers. Dit staat in de wetsvoorstellen Digitale Marktenwet (DMA) en de Digitale Dienstenwet (DSA). Deze twee wetten vormen samen de nieuwe, moderne wetgeving voor de Europese digitale economie.

Digitale Marktenwet

De DMA regelt toezicht en maatregelen voor de grootste, wereldwijd opererende online platforms met een zogenoemde poortwachterspositie binnen Europa. Dat zijn platforms waar je als gebruiker nauwelijks omheen kunt. Denk aan de grote 5 zoals Google, Apple, Amazon, Facebook (Meta) en Microsoft. De nieuwe regels zorgen voor een eerlijker speelveld voor Europese online aanbieders. Dat gebeurt door strenger toezicht en de mogelijkheid tot vooraf ingrijpen bij bedrijfsfusies. Poortwachters moeten zich aan diverse verplichtingen houden. Ze mogen niet hun eigen diensten en producten bevoordelen. Ze moeten gebruikers de mogelijkheid geven om hun data van het ene platform naar het andere platform te verhuizen. Ook mogen ze digitale advertenties niet langer op kinderen richten. Daarnaast moet je vooraf geïnstalleerde apps op apparatuur kunnen verwijderen, zodat je zelf kunt kiezen wat je op je apparaat zet. Zakelijke gebruikers moeten de mogelijkheid krijgen om hun aanbod op het platform te promoten en buiten het platform contracten met klanten te sluiten. Ook moeten gebruikers van diverse instant messaging-diensten of sociale netwerken met elkaar kunnen praten. Dit houdt in dat Signal- of Telegram-gebruikers kunnen communiceren met WhatsApp-gebruikers. Er komt ook een meldingsplicht om voorgenomen fusies en overnames van de poortwachters te beoordelen.

Digitale Dienstenwet

De DSA geldt voor digitale diensten zoals online platforms en benadrukt de verantwoordelijkheden die deze partijen krijgen richting consumenten. De regels vormen een herziening van de regels die gelden voor digitale diensten waaronder social media, onlinemarktplaatsen, hostingproviders, app stores en andere online platforms die binnen Europa actief zijn. De DSA biedt uitgebreidere bescherming aan consumenten en ondernemers. Zowel aan aanbieders als gebruikers. Dit kan door platforms te verplichten om het verwijderen van informatie of gebruikersaccounts te onderbouwen. En door te eisen dat online platforms een procedure ontwikkelen waarmee gebruikers kunnen klagen over dergelijke beslissingen. Daarnaast regelt de DSA de bestrijding van illegale online inhoud. Aanbieders van digitale diensten moeten hier scherper op letten. Daarnaast komen er procedures en klachtenregelingen voor gebruikers om illegale inhoud zorgvuldig te bestrijden.
De DSA is niet voor alle online platforms van toepassing. Voor micro- en kleine ondernemingen bestaat een uitzondering. Je bent een micro onderneming als je minder dan tien werkzame personen en een omzet van minder dan 2 miljoen euro per jaar hebt. Je bent een kleine onderneming als je een omzet van minder dan 10 miljoen euro per jaar hebt.

Wanneer ben je een poortwachter

Het wetsvoorstel gaat ervan uit dat je een poortwachter bent als je:

  • een sterke economische positie en een aanzienlijke impact op de interne markt hebt. Daarnaast ben je actief in meerdere EU-landen
  • een groot aantal gebruikers samenbrengt met veel bedrijven
  • een tijdlang een stabiele en duurzame positie op de markt hebt
  • ten minste acht miljard euro omzet in Europa hebt en een marktwaarde van minimaal tachtig miljard euro op de beurs
  • meer dan 45 miljoen Europese gebruikers kent
  • meer dan tienduizend zakelijke klanten in de EU voor business-to-business-diensten bezit

Sancties

Op het overtreden van de maatregelen van de DMA en DSA staan boetes. Deze kunnen variëren van 4% van de gemiddelde dagomzet tot 10% van de wereldwijde jaaromzet. Overtreedt een poortwachter stelselmatig de regels dan kan Europa aanvullende maatregelen opleggen. Die aanvullende maatregelen moeten noodzakelijk en passend zijn om de inbreuk tegen te gaan. De EU kan bijvoorbeeld een poortwachter dwingen om het gedrag aan te passen. Ook kan het als straf de bedrijfsstructuur aanpassen, door bijvoorbeeld onderdelen van het bedrijf op te splitsen en te verkopen.

Wanneer

De Europese ministers zijn akkoord met de wetsvoorstellen. Het Europees Parlement is dat inmiddels ook. In het eerste kwartaal van 2022 gaan de onderhandelingen verder met de Europese Raad. Het streven van Brussel is om een definitief akkoord op te leveren in de loop van 2022 zodat de DMA en DSA in 2023 in Europa in werking treedt.

Conclusie

De nieuwe wetsvoorstellen moeten het digitale speelveld in Europa weer eerlijker verdelen voor ondernemers en consumenten. Poortwachters moeten zich eerlijk gedragen. Bedrijven die afhankelijk zijn van poortwachters om hun diensten op de Europese interne markt aan te bieden, hebben hier baat bij. Daarnaast krijgen startende en innovatieve bedrijven op deze wijze nieuwe mogelijkheden om te concurreren en te innoveren in de wereld van onlineplatforms zonder aan beperkende voorwaarden vast te zitten. Voor consumenten betekent dit een breder en beter aanbod van digitale diensten.
Aangezien de beperkende DMA maatregelen, zoals het nu lijkt, gelden voor de poortwachters hoeft de reguliere webwinkelier hier niet wakker van te liggen. De grotere bedrijven als Booking.com, Alibaba en Zalando maken zich wel degelijk zorgen omdat zij kans lopen om ook als poortwachter te worden aangewezen.

Voor webwinkels geldt vanaf 28 mei 2022 de aangepaste Wet Modernisering Consumentenbescherming, die onder andere nepreviews verbiedt.
Sergej Schuurman

Als KVK-adviseur en jurist help ik ondernemers verder. Ook door middel van mijn blogs. Juridische zaken of uitspraken van rechters zijn soms lastig te begrijpen. Ik probeer dit in heldere en begrijpelijke taal uit te leggen. En daarbij maak ik graag gebruik van wat ik bij KVK allemaal heb meegemaakt.

InspiratiePage
Wetten en regels