Wetten en regels

Wat betekent de Europese Copyrightwet?

Door de komst van de ‘Richtlijn voor auteursrechten in de digitale eengemaakte markt’, ofwel de Europese Copyrightwet, is er iets veranderd voor uitgevers van nieuwsberichten en sociale platformen. Wat? Dat lees je hier.

Doel van de wet is het Europees auteursrecht af te stemmen op de recente ontwikkeling van diverse digitale technologieën. Én de auteursrechthebbenden zoals fotografen, journalisten, kunstenaars en schrijvers beter te beschermen en eerlijk te betalen. Door de verschillen tussen de nationale auteursrechtenstelsels te verkleinen, wordt de versnippering van de interne markt binnen de EU voorkomen. Daarnaast is het de bedoeling de online toegang voor gebruikers in de hele EU op ruimere schaal mogelijk te maken.

Ophef artikelen 15 en 17

De artikelen 15 en 17 van de Europese Copyrightwet zorgden vanaf het begin voor ophef. De regels zouden volgens critici belemmerend werken om vrij content op internet te delen en zo de vrijheid van meningsuiting aantasten. Maar de artikelen zijn door het Europees Parlement aangepast en goedgekeurd na overleg met belangenorganisaties.

Artikel 15, de ‘link taks’

Dit artikel geeft uitgevers van perspublicaties de mogelijkheid reproductie en herpublicaties van hun digitale nieuwsberichten toe te staan of te verbieden. Het opent de mogelijkheid voor nieuwssites en persuitgeverijen om een vergoeding te vragen voor het gebruik van hun artikelen of foto’s op platforms zoals Google News en Facebook.
Deze rechten gelden niet voor hyperlinks die bestaan uit losse woorden die verwijzen naar de bron.

Artikel 17, de ‘uploadfilter’

Dit artikel moet het moeilijker maken om filmpjes of muziek, waarop auteursrecht zit, te delen. Dit betekent dat sociale platformen als Facebook, Twitter en YouTube alle foto’s en video’s op voorhand strenger moeten controleren of er iets in een video zit dat inbreuk maakt op het auteursrecht. Een uploadfilter dus. Platformen moeten licenties hebben om auteursrechtelijk werk te plaatsen of alles in het werk stellen om dit materiaal niet te plaatsen. Doen ze niet genoeg moeite dan kunnen ze aansprakelijk worden gesteld door auteursrechthebbenden. Daarnaast moeten ze klachten- en bezwaarprocedures instellen voor gedupeerden.
Critici denken dat dit tot censuur op internet leidt. Simpelweg omdat uit veiligheidsoverwegingen veel content zal worden geweigerd of weggefilterd. Dit om hoge kosten voor uitgebreide controle van content en ontwikkeling van dure controlesoftware te vermijden.
Een parodie of een karikatuur maken en plaatsen wat van originele content is afgeleid mag nog wel. Dit geldt ook voor gifjes en memes. De vraag is of de softwarefilters deze uitzondering herkennen.

Controle vond vaak achteraf plaats. Bijvoorbeeld video's waarin muziek zit die inbreuk maakt op het auteursrecht, worden pas na publicatie en op verzoek van auteursrechthebbenden offline gehaald.

Voor wie geldt de Europese Copyrightwet?

De wet heeft betrekking op aanbieders die ‘grote hoeveelheden’ of ‘aanzienlijke hoeveelheden’ werken laten delen via hun platform. Én deze werken exploiteren ‘met winstoogmerk’, zoals advertenties. De strenge uploadmaatregelen gelden niet voor platforms met minder dan 5 miljoen bezoekers per maand, minder dan 10 miljoen euro omzet per jaar en die jonger zijn dan 3 jaar.
Kleine ondernemingen hoeven dus geen filter te gebruiken of te ontwikkelen. Maar moeten zich uiteraard wel aan de auteurswet houden.

Onderwijs, bibliotheken en musea

Voor onderwijsinstellingen is het nieuwe auteursrecht wat soepeler. Als je auteursrechtelijk beschermd werk deelt in de klas of in een besloten onderwijsnetwerk waar alleen studenten en docenten toegang tot hebben, dan is daarvoor vooraf geen toestemming nodig. Bibliotheken en musea kunnen al het werk dat op papier staat digitaliseren en online beschikbaar stellen. Hiervoor is geen toestemming vooraf nodig van de rechthebbenden.

Wanneer gaat de wet in?

De wet is op 1 juli 2021 in werking getreden.

Meer informatie over wet- en regelgeving vind je op Ondernemersplein. Één antwoord van de overheid.
Sergej Schuurman

Als KVK-adviseur en jurist help ik ondernemers verder. Ook met complexere vragen ben je bij mij aan het juiste adres. Ik schrijf juridische artikelen voor KVK.nl en publiceer regelmatig bijdragen met een juridische insteek op LinkedIn.

InspiratiePage