ZZP'er bestaat niet in huidige wet

Het verouderde werkgever-werknemer model moet op de schop. “Zelfstandigen zijn er al eeuwen, de werknemer is pas net uitgevonden.” Dat zegt Frank Alfrink, directeur van ZZP Nederland, de grootste zzp-belangenbehartiger.

Belangenbehartiger van zzp’ers klinkt zo stoffig. Wat doen jullie voor die 1 miljoen zelfstandigen in Nederland?

“Bijna alle zzp’ers zijn echte vakmensen. Maar niet iedereen is goed op al die andere gebieden die bij het ondernemerschap komen kijken. Veel zelfstandigen beginnen met een informeel circuit wat na 6 tot 8 maanden is opgedroogd. Dan moeten ze bedenken: waar zitten m’n klanten, wat is m’n propositie? Wij zijn 11 jaar geleden opgericht om die zelfstandige ondernemers te begeleiden bij financiën, acquisitie, risicobewustwording. En ja, dan kom je ook bij belangenbehartiging. Zoals nu met de Wet DBA.”

Frank Alfrink

Frank Alfrink

Laten we het meteen over die Wet DBA te hebben. Jullie zijn voor, maar veel zzp’ers zien niet hoe de nieuwe wet hen kan helpen. Ze zien het meer als een pesterijtje.

“Er zijn veel zelfstandigen die het vervelende bemoeienis vinden. Echte ondernemers, die vroeger misschien ook geen VAR aanvroegen, vinden dat ze niet hoeven te bewijzen dat ze een eigen bedrijf hebben. Als ZZP Nederland worden we hier veel over benaderd en wij kunnen hen goed hierover adviseren. Waar het nu vooral om gaat is dat met DBA schijnzelfstandigheid wordt bestreden waardoor echte ondernemers een eerlijkere kans krijgen. We hopen daarmee ook dat de roep om het afschaffen van de zelfstandigenaftrek minder wordt. We zijn bang dat als deze wet mislukt, de zelfstandigenaftrek sneuvelt.”

Maar nu schiet de wet zijn doel voorbij. Er zijn steeds meer opdrachtgevers die geen zzp’er meer durven in te huren.

"We hebben net een DBA-top georganiseerd waar grote opdrachtgevers, zzp’ers én staatssecretaris Wiebes met elkaar in gesprek gingen. Die bedrijven durven geen zzp’ers meer in te huren omdat hun juristen hebben uitgerekend hoe hoog de boetes kunnen zijn als achteraf blijkt dat er sprake is van een dienstverband. Wiebes beloofde die dag dat er voorlopig geen boetes worden uitgedeeld, ook niet na 1 mei 2017. Maar de staatssecretaris kan dat wel roepen, de Belastingdienst moet dat ook verkondigen. Die gaat uiteindelijk handhaven. Dus of Wiebes daarmee de angst weghaalt? Zolang er veel onduidelijkheid is, zullen opdrachtgevers geen zzp'ers in durven te huren."

De verkiezingen komen er aan, maar de politiek durft nog weinig uitspraken over zzp’ers te doen…

“Het huidige kabinet heeft geen standpunt over de zzp'ers ingenomen. Sommige partijen zoals het CDA reppen nu over een verplichting voor dit, een verplichting voor dat. Maar dat is gebaseerd op een verouderd systeem waarbij alles bekeken wordt vanuit het klassieke werknemers-werkgevers model. Maar er is zoals we weten een derde partij bijgekomen: de zelfstandigen. Die heeft niets met werknemerschap en werkgeverschap en valt daardoor buiten de huidige overlegstructuur. Dit zorgt ervoor dat deze ondernemers nauwelijks worden benoemd in wet- en regelgeving. Feitelijk bestaan ze niet.”

De roep om verplichtingen, zoals een verplicht pensioen of arbeidsongeschiktheidsverzekering, zit daar de oplossing niet in?

“Er is een groep zelfstandigen die je vrij moet laten en een groep die beschermd moet worden. Daar moeten we een goede balans in weten te vinden. Dus niet verplichten tot allerlei verzekeringen, maar het is wel goed om pensioen op te bouwen of een vangnet te hebben voor arbeidsongeschiktheid. Ze moeten zelf inkleuren hoe ze dat doen. Dus een oudedagsvoorziening op vrijwillige basis en vooral ook met de zekerheid, dat het je eigen spaarpot blijft. Veel zelfstandigen zijn begonnen als werknemer en hebben dus meegedaan aan een werknemerspensioenregeling. Als zzp’ers willen ze dat pensioen meenemen naar een nieuwe pensioenregeling, maar dat kan nu nog niet."

Hoe waardevol is de zzp’er eigenlijk?

“Er zijn steeds meer projectmatige vormen van werken ontstaan, die zelfstandige professionals flexibel invullen. Tegelijk zie je dat gemeentes als Groningen bedenken: als we mensen zonder werk nou ondersteunen in het ondernemerschap dan komen ze niet in de bijstand terecht. Hogescholen zeggen: onze docenten moeten met één been in de markt staan. Organisaties weten: je haalt iemand naar binnen die in tien keukens heeft gekeken in plaats van één. We kunnen dus niet meer zonder.”

Dus in plaats van te proberen al die zelfstandigen in loondienst te krijgen, kan de gedachte beter zijn: zzp’ers are here to stay.

“Zpp’ers zijn er al honderden jaren. De oervorm van de werkende mens is de zelfstandige. Denk maar aan de gilden. De werknemer is pas net uitgevonden, toen de industriële revolutie in 1850 kwam. Met de grote groep zelfstandigen is het nu niet meer zo lekker overzichtelijk als vroeger. We hebben nu ook hybride vormen van werk – je werkt een paar jaar in loondienst, een tijdje als zzp’er. We moeten dus af van enkel de werkgever-werknemer gedachte.”

Is de oplossing misschien ook dat bedrijven meer ruimte krijgen om werknemers gemakkelijker te kunnen ontslaan?

“Goed werkgeverschap betekent ook dat je werknemers niet moet dwingen zzp’er te worden om daardoor je arbeidskosten te verlagen. In mijn optiek heeft elk bedrijf baat bij een gezonde verhouding tussen vaste medewerkers, medewerkers met tijdelijke contracten en zzp’ers. Laten we de discussie rond het ontslagrecht nu maar wel overlaten aan het klassieke poldermodel. Het gaat immers enkel hen aan.”