Duurzaam ondernemen

Minder CO2-uitstoot: zo bereid je je voor

CO2 neutraal ofwel klimaatneutraal. De tijd dringt om de opwarming van de aarde tot 1,5% te beperken. De overheid maakte afspraken met bedrijven en organisaties in het klimaatakkoord om dit doel te bereiken. Wat is CO2 en wat betekent het voor je bedrijf? En zijn er ook kansen?

Nederland staat voor de uitdaging om voor 2030 de uitstoot van het broeikasgas CO2 met de helft terug te dringen ten opzichte van 1990 en in 2050 met 95% procent. In het klimaatakkoord staan de maatregelen die sectoren de komende 10 jaar nemen om de doelen voor CO2-reductie te halen.

Volgend jaar al moet Nederland de uitstoot van CO2 met 25% hebben teruggedrongen, zo stelde de Hoge Raad op 20 december in haar uitspraak in de Urgenda-zaak. Met de huidige plannen zou Nederland dat doel niet halen. De vermindering is in het gunstigste geval 21%, berekende het Planbureau voor de Leefomgeving. Het kabinet bedacht een pakket maatregelen om aan het vonnis te voldoen.  

Waarom moet de uitstoot van CO2 omlaag?

CO2 is een broeikasgas. Van nature komen er broeikasgassen voor in de atmosfeer. Deze gassen houden de warmte van de zon vast. Sinds de industriële revolutie stoten we steeds meer broeikasgassen uit. Die houden extra warmte vast, waardoor sinds 140 jaar de temperatuur stijgt. Door deze opwarming verandert ons klimaat. Dat heeft allerlei gevolgen: de zeespiegel stijgt en het weer wordt extremer (hevigere regenbuien, meer hittegolven). Ook kampen steeds grotere delen van de aarde met droogte.

In het Klimaatverdrag van Parijs in 2015 spraken 196 landen waaronder Nederland af om in 2050 de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 2 graden Celsius, en zo mogelijk 1,5 graden Celsius. Volgens wetenschappers zijn bij deze temperatuurstijging de gevolgen van klimaatverandering nog beheersbaar. De Nederlandse overheid onderschrijft deze 1,5% als doel. In december 2019 presenteerde de Europese Commissie haar Klimaatplan om van Europa in 2050 een klimaatneutraal continent te maken.

Wat is CO2?

CO2 is de afkorting van koolstofdioxide. Het wordt ook wel koolzuurgas genoemd. CO2 is het belangrijkste broeikasgas en veroorzaakt ruim de helft van het versterkte broeikaseffect. Andere belangrijke broeikasgassen zijn methaan, lachgas en waterdamp. CO2 is opgeslagen in fossiele brandstoffen (aardolie, steenkolen, aardgas) en komt weer vrij bij het verbranden. CO2 is ook opgeslagen in bomen en komt weer vrij als het hout verbrandt of wegrot. Andersom zorgen meer bomen en planten ervoor dat er meer CO2 uit de lucht wordt gehaald.

Welke sectoren wachten de grootste veranderingen?

CO2-reductie is een uitdaging voor alle sectoren in Nederland. Het Klimaatakkoord is tot stand gekomen via 5 Klimaattafels. Hierin overlegden de belangrijkste sectoren: mobiliteit, elektriciteit, industrie, landbouw en bouw. De doelen worden voor 10 jaar vastgelegd in het Klimaatplan.

Uitvoering van de afspraken blijft zoveel mogelijk in handen van de deelnemende partijen, waaronder het Rijk. Partijen zijn dus zelf en samen verantwoordelijk voor de uitvoering van hun onderdeel van het akkoord. Jaarlijks toetst de overheid of de uitvoering op schema ligt.

Hieronder de belangrijkste voorgenomen maatregelen uit de sectoren woningbouw, landbouw, industrie en mobiliteit.

Woningbouw: CO2-arm wonen en werken

In 2050 moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af. Dat betekent isoleren en gebruikmaken van duurzame warmte en elektriciteit. Als eerste stap moeten in 2030 1,5 miljoen bestaande woningen verduurzaamd zijn. Nieuwbouw krijgt nu al geen gasaansluiting meer, tenzij dat niet anders mogelijk is.

  • Gemeenten krijgen een centrale rol. Samen met bewoners en gebouweigenaren bepalen zij per wijk wat de beste oplossing is voor warmte en stroom: warmtenetten, warmtepompen, volledig elektrisch of nog anders.
  • Er komen financieringsmogelijkheden voor alle doelgroepen, zoals een warmtefonds, leningen voor energiebesparing en subsidies.
  • Daarnaast komt er ook een gebouwgebonden financiering. Deze lening is niet gekoppeld aan de eigenaar, maar aan het gebouw. Bij verkoop gaat de lening over naar de nieuwe eigenaar.
  • Vanaf 2020 gaat in zes jaar de energiebelasting op gas omhoog en die op elektriciteit omlaag.

Lees ook: Klimaatakkoord: kansen voor de bouw

Landbouw

De landbouw en het landgebruik moeten in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat betekent andere diervoeding, andere bemestingstechnieken en meer groene meststoffen. Maar ook meer consumptie van groente, fruit en plantaardige eiwitten en minder voedselverspilling. Bij de aanpak hebben veel partijen een rol. Zoals boeren, tuinders en terreinbeheerders. Maar ook voedselverwerkers, toeleveranciers en supermarkten. Die gaan aan de slag om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

In de landbouw is dat niet alleen CO2, maar ook in grote mate methaan. Naast het verminderen van uitstoot kan de sector een belangrijke rol spelen in het vergroten van de opslag van CO2. Want de sector legt ook CO2 vast: in bomen, de bodem en gras.

  • Aanpassing van het waterpeil in de veenweidegebieden leidt tot verlaging van de uitstoot van broeikasgassen.
  • Minimale grondbewerking en gebruik van lichtere machines leidt tot reductie van CO2-uitstoot.
  • Schone glastuinbouw door meer gebruik te maken van restwarmte, energiezuinige elementen in kassen te stimuleren, aardwarmte te benutten en door kassen te moderniseren.

Naast het beperken van broeikasgassen staat de landbouw voor de uitdaging om de uitstoot van stikstof omlaag te brengen.

Slimme en schone industrie

De industrie is in 2050 circulair en stoot vrijwel geen broeikasgas meer uit. Slim, schoon en nieuw zijn de kernwoorden voor de industrie. In 2050 draaien de fabrieken op duurzame elektriciteit uit zon en wind of energie uit aardwarmte, waterstof en biogas. De grondstoffen komen uit biomassa, reststromen en -gassen. De restwarmte gebruikt de industrie zelf of levert het aan de tuinbouw of gebouwen en woningen. De industrie is dan naast gebruiker van energie ook producent en buffer van energie.

In 2030 moet de industrie al flink minder CO2 uitstoten. Veel van de nieuwe manieren van produceren staan nog in de kinderschoenen en zijn duur. Bedrijven investeren zelf in deze vernieuwing. Er is ook subsidie om de ontwikkeling op gang te krijgen.

  • Broeikasgassen als grondstof voor andere sectoren. Dit heet Carbon Capture and Usage (CCU). De tuinbouw gaat meer CO2 afnemen om de planten in de kas te laten groeien. Met CO2 en duurzame stroom is het bijvoorbeeld ook mogelijk om plastics of synthetische brandstoffen te maken, bijvoorbeeld voor de luchtvaart. Zo komen er meer toepassingen om CO2 als grondstof te gebruiken.
  • CO2 opslaan in lege gasvelden onder de Noordzee. Op de weg naar volledige duurzaamheid in 2050 kan dit op kortere termijn een vermindering van CO2-uitstoot opleveren. Dit wordt ook wel Carbon Capture and Storage (CCS) genoemd. Toepassing van CCS wordt wel gestimuleerd, maar mag niet ten koste gaan van de echt duurzame technieken. Er zit daarom een plafond op de subsidie voor CCS.
  • Er komen subsidies (SDE+) voor toepassing van (bijna-)marktrijpe CO2-arme technieken. Er komt ook extra geld voor onderzoek en ontwikkeling van technieken voor toekomstige toepassing. Ook daaraan betaalt de industrie zelf mee.
  • Vanaf volgend jaar wordt er een CO2-heffing ingevoerd om ervoor te zorgen dat de industrie aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord voldoet. Vanwege de coronacrisis heeft het kabinet besloten om tegelijkertijd veel zogeheten 'dispensatierechten' toe te voegen, de vrijgestelde uitstoot. Het ministerie van Financiën verwacht dat de meeste bedrijven daardoor pas in 2024 iets van de CO2-heffing merken.

Mobiliteit

Ook hier is het credo schoner en slimmer. Dit moet leiden tot een duurzaam mobiliteitssysteem: mobiliteit zonder emissies (zonder schadelijke uitlaatgassen), met uitstekende bereikbaarheid en toegankelijk voor burgers en bedrijven. De overgang naar een duurzaam mobiliteitssysteem vraagt een andere kijk op de manier waarop wij onszelf en of onze producten verplaatsen.


Lees alles over de maatregelen voor mobiliteit: 'Bereid je voor op groen rijden'.

Minder CO2-uitstoot

Hoe verminder ik als ondernemer mijn CO2-uitstoot?

Als ondernemer kan je op heel veel manieren bijdragen aan CO2-reductie. Bekend zijn de maatregelen om energie te besparen. Maar aanpassingen in de bedrijfsvoering, zoals meer plantaardige producten in de kantine, tweedehands kantoormeubilair aanschaffen of het inzetten van fietskoeriers hebben ook impact. Ook met besparen op je afval zet je stappen in de goede richting. 

Heb je personeel, dan kun je werknemers stimuleren met het ov te komen of over te stappen op elektrisch leasen. Maak je een product, dan zijn er mogelijkheden de levensduur te verlengen, reparatie makkelijker te maken of gerecyclede grondstoffen te gebruiken. Kijk ook eens naar de opties om minder plastic te gebruiken of te produceren.

Econoom Hans Stegeman van Triodos Bank noemt het verduurzamen van wat je al doet de eerste fase. "Dat is de basis van verduurzaming. Het gaat over hernieuwbare energie en minder vervuilend zijn, je verantwoordelijkheid nemen over stikstof-uitstoot en het milieu. Praktisch gezien: precies hetzelfde blijven doen als wat je al doet, maar dan duurzaam, minder schadelijk. Deze fase moet elke ondernemer door.

Grootste bronnen CO2-uitstoot

De ene maatregel draagt meer bij aan de reductie van CO2-uitstoot dan de ander. Er zijn instrumenten beschikbaar die dat meten zoals de Milieubarometer van Stimular of de CO2-calculator van het Klimaatplein. Deze brengen in kaart wat voor jouw bedrijf de grootste bronnen van CO2-uitstoot zijn. Zo kun je meteen zien waar voor jouw bedrijf de beste kansen liggen om milieuwinst te boeken. Als je bijvoorbeeld een bedrijf hebt dat producten ontwikkelt, liggen er vooral kansen in het verduurzamen van het product. Daarmee heb je meestal meer impact dan met je bedrijfsvoering alleen. Ook geven deze instrumenten een overzicht van besparingsmaatregelen die voor jouw bedrijf interessant zijn om te nemen. Bovendien maken ze het makkelijker om het effect van je maatregelen te vergelijken, te monitoren en bij te sturen.

Regelingen

Op het Ondernemersplein.KVK.nl is informatie over programma’s en subsidieregels beschikbaar en lees je alles over CO2 uitstoot verminderen als ondernemer. Ga na welke klimaatmaatregelen jouw bedrijf raken in 2021 en check of er een regeling voor je is.

Waar liggen kansen voor ondernemers?

Het Klimaatakkoord geeft aan dat we staan voor een maatschappelijke transitie. Dat biedt kansen. Econonoom Hans Stegeman van de Triodos Bank voorziet dat door de duurzaamheidstransitie een geheel nieuwe markt ontstaat. “En geloof me: daar gaat heel veel geld in om. Het wordt ook makkelijker om een duurzaam businessmodel te bouwen. Want niet duurzaam zijn, wordt duurder. Daar kun je over gaan zitten klagen, maar een goede ondernemer zal juist overal kansen zien en die met beide handen aangrijpen.” We zien al veel ondernemers die een bijdrage aan deze transitie willen leveren.

  • Volgens de Britse trendwatcher David Shah zorgen reductie en duurzaamheid ervoor dat mensen naar alternatieve manieren van consumeren kijken. “Het besef dat nu doordringt, dat het klimaat onherstelbaar beschadigd wordt en dat reductie het beste is.” Shah signaleert een negental kansen die voor ondernemers een grote rol gaan spelen in 2020. Bijvoorbeeld alternatieve verdienmodellen zoals huren en lenen die een circulaire economie stimuleren.
  • Sociaal ondernemers zien ondernemer zijn en geld verdienen als een manier om maatschappelijke, sociale en/of milieuvraagstukken op te lossen. Dat is hun bedrijfsmissie, hun doel. Dat is de reden waarom ze ondernemen. Bekende voorbeelden zijn Tony Chocolonely,The Colour Kitchen en Kromkommer. Lees meer over hoe je zelf aan de slag kan met sociaal ondernemen.
  • Mobiliteit als dienst en stimuleren fietsverbruik. 2 maatregelen uit het klimaatakkoord mobiliteit, 2 vliegen in een klap voor de Swapfiets. Of eigenlijk 3. Want de 3 Delftse studenten startten werelds eerste fietsabonnement met de gedachte aan een altijd werkende fiets. Inmiddels runnen ze een bedrijf met bijna 1.500 medewerkers. Lees ook hoe je als bedrijf zelf kan meeliften op de fietsambities van de overheid.
  • Anders eten, telen en voedsel verpakken, om verspilling tegen te gaan en over te stappen op plantaardig en duurzaam. Lees hier 8 tips voor innovatie in de voedselbranche. En deze 3 ondernemers zagen kansen in coronatijd voor een duurzame voedselketen.
  • Warmtepompen, warmtenetten, geen gas. Van het gas af biedt ook kansen in de bouw en installatiebranche.
  • Bedrijven moeten in 2030 minimaal 50% minder mineralen, fossiele grondstoffen en metalen gebruiken. Ofwel de circulaire economie. Ook dat draagt in belangrijke mate bij aan CO2-reductie. Lees hoe andere ondernemers met circulair ondernemen aan de slag gaan, waar je kennis hierover kan uitwisselen en wanneer er workshops en events zijn op de website van het Versnellingshuis Nederland Circulair.
Lees meer over het verminderen van je CO2-uitstoot op het Ondernemersplein.
Herlinda Blokker

Als KVK-adviseur informeer, inspireer en help ik ondernemers te versnellen tot duurzaam ondernemen. Steeds vaker gaan goed doen voor mens, milieu & maatschappij samen met ondernemerschap, groei en innovatie. Daar liggen kansen.

InspiratiePage