Oorlog in Iran: dit zijn de gevolgen voor ondernemers

Op 28 februari vielen de VS en Israël Iran aan. Sindsdien is de onrust in het Midden-Oosten groot. De conflicten hebben invloed op de wereldwijde economie. Ook Nederlandse ondernemers merken de gevolgen. Energieprijzen stijgen, leveringen duren langer en worden duurder. Mogelijk neemt de inflatie toe.

KVK Ondernemerskompas

Staat je bedrijf over 10 jaar nog als een huis? Deze e-mailserie biedt je daarvoor actuele kennis, praktische inzichten en ondernemersverhalen.

Schrijf je direct in

De gevolgen van de situatie in het Midden-Oosten zijn voor ondernemers bijna direct voelbaar. Al snel na de eerste aanvallen, stegen bijvoorbeeld de oorlogsrisicopremies voor containerzendingen van en naar deze regio. 

Problemen in logistiek

Nog meer effect heeft de verstoring van de logistieke keten. Luchtverkeer van en naar Iran en het Midden-Oosten is beperkt. En twee belangrijke vaarroutes worden niet of bijna niet gebruikt.

Straat van Hormuz

Iran blokkeert op dit moment de Straat van Hormuz. Dit is de belangrijkste transportroute ter wereld voor ruwe olie en vloeibaar gas. Bijna een derde van het totale wereldwijde olieverbruik komt door deze nauwe doorgang. Ook andere vrachtschepen kunnen niet door de Straat van Hormuz. Hierdoor neemt de levering af van olie en producten gemaakt van olie. 

Suezkanaal

Een tweede belangrijke vaarroute gaat door het Suezkanaal. Ook daar zijn al langer problemen. Veel rederijen mijden de route al enkele maanden omdat rebellen de schepen aanvallen. Schepen verzekeren is niet mogelijk of heel duur.

Langer onderweg, meer kosten

De problemen in de scheepvaart hebben verschillende gevolgen voor het bedrijfsleven.

  1. Schepen zijn langer onderweg. Doordat rederijen twee belangrijke routes mijden, varen vrachtschepen langere routes langs Kaap de Goede Hoop. Schepen varen daarmee om het volledige Afrikaanse continent heen. Die omweg kan zorgen voor twee weken extra reistijd.
  2. Meer reistijd betekent ook meer kosten. Een langere weg kost meer tijd en brandstof en dus ook geld.
  3. Vertraging in leveringen. Of het nu gaat om olie, textiel, of andere consumentengoederen: het grootste deel van de leveringen is langer onderweg dan eerder het geval was. Daardoor kan het zijn dat je belangrijke grondstoffen, onderdelen of handelswaren niet tijdig op voorraad hebt.
  4. Transport kost meer tijd en daardoor zijn containers langer niet beschikbaar. Dit kan leiden tot een containertekort en stijgende containerprijzen.

Stijgen de prijzen van energie en goederen?

De prijs van gas stijgt vanaf begin maart. Door de oorlog is een belangrijk deel van de olietransporten op dit moment niet mogelijk. Wanneer de situatie in het Midden-Oosten binnen enkele weken stabieler wordt en schepen veilig kunnen varen, kunnen de gevolgen klein blijven. 

Houdt de dreiging langer aan, dan neemt de kans op verschillende prijsstijgingen toe. Uitspraken van de Amerikaanse president Trump en de Israëlische premier Netanyahu wijzen erop dat de oorlog nog enige tijd duurt. “Deze operatie zou nog vier tot vijf weken kunnen duren”, zei Trump tegen The New York Times.  

Gastekort in Nederland

De kans dat consumenten en ondernemers in Nederland te maken krijgen met stijgende gasprijzen is groot. De gasvoorraad in Nederland was namelijk nog nooit zo laag als nu. De Gasunie vreest niet dat de voorraad helemaal op raakt, maar verwacht wel dat het aanvullen vanwege de onrust duur zal zijn. Het bedrijfsleven en de consument betalen uiteindelijk die kosten.

Inflatie

Als de oorlog langer duurt dan de vijf weken die Trump noemde, worden de economische gevolgen groter. Daarbij staat vast: hoe langer het duurt, hoe hoger de prijzen voor brandstof, boodschappen en energie.

Spanningen blijven. De kans dat je bedrijf erdoor wordt geraakt is groter dan ooit.

“Een langdurige oorlog kan een aanzienlijke stijging van de inflatie in de eurozone veroorzaken en de economische groei kunnen afremmen.” Dat zegt hoofdeconoom van de Europese Centrale Bank Philip Lane in Financial Times.

"Onrust is het nieuwe normaal”

Door importheffingen, oorlogen en nieuwe machtsverhoudingen is de wereld al enige tijd uit balans. Geopolitiek expert Hans Diels verwacht niet dat het snel weer rustig wordt: “Dit is het nieuwe normaal.” Internationale spanningen moeten met nadruk op de agenda staan van ondernemers, vindt de expert. “Ook kleinere bedrijven worden geraakt. Denk maar aan fruittelers die in 2014 ineens hun Russische afzetmarkt kwijt waren.”

Volgens Diels is het belangrijk dat ondernemers zich in deze wereld bewust zijn van risico’s en zich voorbereiden op zaken die ‘mogelijk zouden kunnen gebeuren’. “De tijd dat je als ondernemer alleen hoefde te kijken naar prijs en kwaliteit is voorbij. We zitten in een fase waarin de grote machten opnieuw onderling evenwicht zoeken. Dat gaat niet zonder spanningen. De kans dat je bedrijf erdoor wordt geraakt is groter dan ooit.

Vragen en antwoorden Iran

Scheepvaartbedrijven varen tijdelijk niet via het Suezkanaal en de Straat van Hormuz. Ze kiezen nu voor de langere route rond Kaap de Goede Hoop. Dit heeft gevolgen voor je containervervoer: 

  • Langere reistijd. Je zendingen kunnen twee weken later aankomen.   
  • Hogere kosten. Het transport wordt duurder door extra toeslagen en handlingskosten. 
  • Mogelijke inflatie door stijging van de energieprijzen. 
     

Als je lading al onderweg is, kun je nu vooral afwachten. Toch kun je alvast het volgende doen: 

  • Controleer je Incoterm®: Wie betaalt bij verlies of vertraging? 
  • Bekijk je transportverzekering: Heb je oorlogsdekking?
  • Vraag je expediteur hoe het met je zending staat en of andere routes mogelijk zijn. 
  • Blijf in gesprek met je leveranciers en klanten in deze regio. 

Zo houd je beter overzicht over je lading en de kosten. 
 

Iran heeft de Straat van Hormuz afgesloten. Veel olie en vloeibaar gas kunnen nu niet via deze route naar Europa. Dit betekent het volgende:

  • Minder aanbod, terwijl de vraag hetzelfde blijft.
  • Daardoor stijgen mogelijk de olie- en energieprijzen.
  • Prijzen kunnen snel veranderen door de onvoorspelbaarheid van de markt. Het risico is groot dat leveranciers hun beloftes niet na kunnen komen.
     

De eerste aanvallen zijn door de VS en Israël gedaan in Iran. Iran reageerde met raketaanvallen. Deze raketten werden afgevuurd op Israël, Jordanië, Syrië, Irak, Koeweit, Bahrein, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Hierdoor spreken we van onrust in het Midden-Oosten. Dat gebied grenst aan verschillende wateren: in het Zuid-Oosten aan de Perzische Golf, in het zuiden aan de Arabische Zee en in het westen aan de Rode Zee.

Het Suezkanaal loopt dwars door Egypte en verbindt de Rode Zee met de Middellandse Zee. 

De Straat van Hormuz ligt tussen Iran en Oman. Het verbindt de Perzische Golf met de Golf van Oman en verder de Arabische Zee.
 

Andere vragen?

Heb je vragen over jouw situatie en de onrust in het Midden-Oosten? Bel gratis op werkdagen tussen 8.30 en 17.00 uur het KVK Adviesteam. Zij zijn te bereiken op 088 585 22 22. Onze adviseurs kennen de praktijk, denken met je mee en geven persoonlijk advies.