Wisselen tussen zzp en loondienst? Let op je pensioen

Lees meer over pensioen opbouwen en check wat er met je pensioenopbouw gebeurt als je wisselt tussen zzp en loondienst.

Hoe bouw je in Nederland pensioen op?

Het Nederlandse pensioensysteem bestaat uit drie delen, de pensioenpijlers, die je naast elkaar kunt opbouwen:

• Pijler 1: De AOW is een minimum basispensioen van de overheid voor iedereen. Hoeveel AOW je krijgt hangt af van hoeveel jaar je in Nederland hebt gewoond of gewerkt.
• Pijler 2: Pensioenopbouw in loondienst via je werkgever of verplichte opbouw als zelfstandige. Voor sommige beroepsgroepen geldt een verplicht bedrijfstakpensioenfonds of beroepspensioenfonds. Dat geldt niet voor alle ondernemers.
• Pijler 3: Aanvullende pensioenvoorzieningen, bijvoorbeeld lijfrenten en levensverzekeringen. Deze regel je zelf.

Pensioenopbouw berekenen

In Nederland kun je over het eerste deel van je inkomen geen aanvullend pensioen opbouwen. Dat is de AOW-franchise. Na het bereiken van je pensioenleeftijd ontvang je over dit deel AOW.
Het restant van je inkomen heet premiegrondslag. Daarmee bereken je de jaarruimte. De jaarruimte is het bedrag waarover je met een belastingvrijstelling pensioen kunt opbouwen.

Hoe je de jaarruimte berekent lees je in het artikel Pensioen opbouwen voor ondernemers. Heb je weinig of geen pensioen opgebouwd via een werkgever? Dan is je jaarruimte vaak groter en kun je meer fiscaal voordelig pensioen opbouwen.

Heb je een pensioengat?

Een pensioengat is een financieel gat op het moment dat je met pensioen gaat. Je hebt dan minder pensioen opgebouwd dan mogelijk was. Daardoor heb je na pensionering misschien minder inkomen dan je nodig hebt of verwacht. De algemene regel is dat je ongeveer 70% van je laatstverdiende inkomen nodig hebt om met een vergelijkbare levensstijl door te gaan. Bereken hier of dat voor jou zo is.

Een pensioengat mag je aanvullen tot een bepaald maximumbedrag per jaar. Dit doe je door geld te storten op een bankrekening. Of met een verzekeringsproduct zoals een lijfrente. Het ingelegde bedrag mag je aftrekken voor de inkomstenbelasting. Het maximale bedrag dat je per jaar mag storten en aftrekken van de inkomstenbelasting, heet je jaarruimte. Voor het bedrag dat je boven de jaarruimte inlegt, krijg je geen belastingaftrek.

Bij de uitkering van het opgebouwde pensioen betaal je belasting tegen de tarieven die dan voor jou gelden.

Pensioen en wisselen tussen zzp en loondienst 

Wat gebeurt er met je pensioenopbouw als je overstapt van loondienst naar ondernemerschap of andersom? En hoe werkt pensioen opbouwen als je naast loondienst ook ondernemer bent? Check waar je in jouw siuatie op moet letten:

Situatie 1: Van loondienst naar zzp’er

• Als je in loondienst werkt, bouw je bijna altijd pensioen op bij een pensioenfonds. Dat bedrag blijft staan tot je met pensioen gaat, ook als je zzp’er wordt. Als zelfstandig ondernemer moet je meestal zelf maatregelen nemen om pensioen op te bouwen. In het artikel Pensioen opbouwen voor ondernemers lees je daar meer over. Je vindt daar ook de beroepen waarvoor een verplicht bedrijfstakpensioenfonds of beroepspensioenfonds geldt.
• Onderzoek of de pensioenregeling een nabestaandenpensioen heeft voor als je overlijdt. Gehuwden en geregistreerd partners hebben automatisch recht op nabestaandenpensioen als dat in de regeling staat. Woon je samen? Dan moet je zelf je partner aanmelden bij het pensioenfonds. Anders loopt je partner mogelijk (een deel van) jouw pensioen mis. Het recht op nabestaandenpensioen kan vervallen als je uit loondienst gaat. Je kunt dit navragen bij je pensioenfonds. 
• Op mijnpensioenoverzicht.nl zie je wat je via de AOW en de verplichte pensioenregelingen al aan pensioen hebt opgebouwd.

Situatie 2: In loondienst plus een bedrijf

• Werk je op hetzelfde moment in loondienst en als zelfstandige? Dan bouw je bijna altijd via je werkgever pensioen op bij een pensioenfonds. Deze pensioenopbouw is gebaseerd op je (parttime) loon. 
• Onderzoek of de pensioenregeling een nabestaandenpensioen heeft voor als je overlijdt. Je gehuwde of je geregistreerde partner heeft recht op nabestaandenpensioen als dat in de regeling staat. Woon je samen? Dan moet je zelf je partner aanmelden bij het pensioenfonds. Anders loopt je partner mogelijk (een deel van) jouw pensioen mis.
• Als zelfstandige bepaal je meestal zelf of je over je bedrijfsinkomen pensioen opbouwt. Dat kun je doen door bijvoorbeeld te sparen bij de bank of met een lijfrente. De Belastingdienst telt voor de aftrekmogelijkheden je pensioenopbouw in loondienst en als zelfstandige bij elkaar op. 

Wat gebeurt er met de Fiscale oudedagsreserve (FOR)?

Maakte je tot 2023 gebruik an de fiscale oudedagsreserve (FOR)? De FOR is een nog onbelast bedrag op de balans van je bedrijf. Je kunt een lijfrente of ander verzekeringsproduct kopen en de FOR met de waarde daarvan laten dalen. Hier moet je wel het geld voor hebben. Je kunt de FOR ook laten staan. Staat er bij beëindiging van je bedrijf nog een FOR? Dan moet je over dat bedrag inkomstenbelasting betalen.

Situatie 3: Van zzp’er naar loondienst

Je stopt met ondernemen en gaat in loondienst werken. Dan ga je meestal pensioen opbouwen via je werkgever. Dit is een pensioen in de tweede pijler. Je kunt een lopende privé-pensioenvoorziening of spaarproduct door laten lopen volgens de regels van het pensioenproduct. Onderzoek of je totale opbouw binnen de belastingvrijstelling blijft. Alles daarboven is niet aftrekbaar. Schakel eventueel hulp in van een onafhankelijk financieel adviseur of pensioenadviseur. Let op het volgende:

Wat gebeurt er met je lijfrente?

Heb je als zelfstandige een lijfrente aangekocht voor je pensioen? Een (bancaire) lijfrente mag je niet overzetten naar je werkgeverspensioen. Je kunt de lijfrente wel afkopen tot een bepaald bedrag. Heb je meer opgebouwd dan het maximumbedrag? Dit kun je doen:

• Je laat de lijfrente premievrij bestaan. De lijfrente blijft staan, maar je legt geen premie meer in. De lijfrente blijft wel rendement opleveren tot je met pensioen gaat.
• Je gaat door met premie inleggen als je dat wilt en kunt. De belastingvoordelen die je als zelfstandige had, vallen weg.

Wat gebeurt er met je bankspaarrekening?

Heb je geld gespaard bij een bank op een open of geblokkeerde spaarrekening? Dan betaal je mogelijk belasting in Box 1 of Box 3:

• Bij een geblokkeerde spaarrekening staat je geld tijdens de looptijd vast op de bankrekening. Je kunt niet opnemen, wel storten. Als je het geld op de bankrekening stort, mag je het aftrekken van de belasting. Het bedrag dat vaststaat is vrijgesteld van belasting. Op het moment dat het bedrag vrijkomt, betaal je er belasting over in Box 1.
• Bij een open spaarrekening kun je het geld altijd opnemen. De Belastingdienst telt het spaarbedrag op bij je vermogen in Box 3. Je betaalt er belasting over.

Wat gebeurt er met je Fiscale oudedagsreserve (FOR)?

Maakte je tot 2023 gebruik van de fiscale oudedagsreserve (FOR)? De FOR is een nog onbelast bedrag op de balans van je bedrijf. Je kunt een lijfrente of ander verzekeringsproduct kopen en de FOR met de waarde daarvan laten dalen. Je moet hier wel het geld voor hebben. Staat er bij beëindiging van je bedrijf nog een FOR? Dan moet je over dat bedrag inkomstenbelasting betalen.

Meer informatie

Meer informatie over pensioen vind je bij Nibud en Wijzer in geldzaken.